"Toen ik uit de kast kwam, speelde aids helemaal geen rol"

22 mei 2017
Gisteren was er in hartje Brussel de Gay Pride met dit jaar speciale aandacht voor de hiv-patiënten. Bas Heijne kwam toevallig in de stoet terecht en vertelde in Touché over de opkomst van aids in onze samenleving. “Ik kan me die onzekere jaren nog herinneren. Opeens kreeg je leven een andere context.”

“Toen ik uit de kast kwam, speelde aids helemaal geen rol. Het was een soort euforie van emancipatie en een bevrijding. Het was de tijd van de disco, alles kon. Ik was toen nog een jongetje en had het veel minder zwaar dan de generaties voor me wat taboes betrof. Voor mij is het altijd al iets vanzelfsprekend geweest, ik ben er nooit bewust mee bezig geweest.”

Ook in zijn werk geeft hij geen extra aandacht aan het onderwerp. “Het speelt in mijn werk alleen een rol als ik vind dat het nodig is, maar ik heb daar verder geen identiteitsverlangens naar. Het doet me denken aan wat Virginia Woolf heeft gezegd over vrouwen en literatuur.

Virginia Woolf: "Als je een vrouw bent en je schrijft een boek dan blijkt vanzelf wel dat je een vrouw bent. Dat zal ongetwijfeld herkenbaar zijn. Maar als je een boek gaat schrijven als vrouw, wordt het bagger."

Als je dus het overbewustzijn van je identiteit in je werk gaat steken, dan zal je zien dat dat alleen maar minder wordt. Als je het volkomen vanzelfsprekend vindt, zal het zeker herkenbaar zijn.“

Hij maakt ook de vergelijking met zijn idool Couperus. “Hij leefde als schrijver in een tijd waarin het maatschappelijk taboe was, maar in zijn werk is hij opvallend vanzelfsprekend over menselijke seksualiteit. Hij ziet iedere vorm van seksualiteit als een volkomen natuurlijk iets.”

Toen in de jaren '80 voor het eerst over hiv gesproken werd, veranderde er wel iets. “Die vrijheid was binnen vijf jaar weer afgelopen. Het sloeg in als een bom. De aidscrisis had op dat moment de grootste invloed op het menselijk leven. Zeker als je homoseksueel was, maar ook als je überhaupt seks had, omdat men niet precies wist hoe of wat.

Het leek een ramp van ongekende proporties en dat is het zeker in Afrika ook geworden. Nu is dat moeilijk voor te stellen, maar mensen wisten niet wat ze moesten. Ik heb me er nooit mee bezig hoeven te houden, maar ik denk dat een voor een generatie heel bepalend moet zijn geweest. Vandaag is iets waar je rekening mee moet houden, het is een onderdeel van het leven.”

Radio 1 Select