"Instemmen met het filmen van mijn operatie of niet geopereerd worden"

3 december 2018
Aan operaties zijn risico's verbonden en dus wordt aan patiënten gevraagd om een 'consent form' te ondertekenen. Maar het stootte Veva Daniels tegen de borst dat ze geen keuze had: ze moest het document ondertekenen of ze kon in principe niet geopereerd worden.

Wanneer een operatie gepland wordt, dient een patiënt akkoord te gaan met bepaalde voorwaarden. Zo moet je duidelijk maken dat je op de hoogte bent van de risico's die een operatie met zich meebrengt. Je toestemming geef je door een 'consent form' met alle voorwaarden te ondertekenen. 

Geen optie om zelf te kiezen

Veva Daniels las het consent form van haar ziekenhuis zorgvuldig en stond met haar mond vol tanden toen ze een klein paragraafje zag: "Ik geef toestemming om voor/tijdens/na de bovenvermelde ingreep/procedure anoniem beeldmateriaal/foto's te nemen die later kunnen gebruikt worden voor medisch onderwijs of wetenschappelijke publicatie."

Er was geen vakje om aan te vinken of Veva hiermee akkoord ging of niet. Kortom: het was akkoord gaan met het hele formulier of niet geopereerd worden. "Ik vind het niet erg dat er beeldmateriaal zou gemaakt worden, maar ik vind dat ik principieel toch zou moeten de keuze hebben of ik dat wil of niet", zegt ze daarover. 

Je mag weigeren

Tom Balthazar is jurist bij Zorgnet - Icuro. Zijn bedrijf vertegenwoordigt onder andere algemene ziekenhuizen. "Het is goed en logisch dat ziekenhuizen toestemming vragen voor het maken van beeldmateriaal. Het staat wel professioneler als een ziekenhuis hiervoor een apart formulier zou voorzien, naast het algemene consent form waarmee de patiënt aantoont dat hij of zij geïnformeerd is over de operatie."

"Er zijn verschillende redenen om een operatie in beeld te brengen. Dat kan zijn om de behandeling goed te kunnen opvolgen en evolutie te zien, maar evengoed dus voor congressen of studenten."

Expliciet vragen

Balthazar zegt dat het inderdaad wel professioneler staat als ziekenhuizen de toestemming vragen op een apart formulier, los van alle andere info die ze op een consent form lezen. "Maar mevrouw Daniels kan perfect de passage schrappen uit haar formulier en in dialoog gaan met het ziekenhuis. Het is niet zo dat ze niet geopereerd kan worden, omdat ze niet akkoord gaat met dat ene zinnetje."

"Hoe dan ook is het geven van schriftelijke toestemming niet eens voor elke operatie verplicht, enkel voor heel speciale gevallen. Je kan dus ook mondeling aangeven of je al dan niet akkoord gaat met het maken van beeldmateriaal van jouw operatie. Dan wordt dat in jouw dossier gezet en mag je er van uitgaan dat er niet gefilmd of gefotografeerd zal worden voor, tijdens of na jouw operatie."

Bekijk hier de uitzending:

Radio 1 Select