"Jammer dat er nu alleen op evaluatie gefocust wordt, er is een globaal loopbaanpact nodig voor ons onderwijs"

17 november 2020
© Belga
Onderwijsminister Ben Weyts wil een nieuwe manier van evalueren toepassen in het onderwijs. Hij wil "de uitwassen van het systeem aanpakken" en het imago van het lerarenberoep opkrikken. “We viseren alleen de kleine groep die het imago van het lerarenkorps besmeurt, de rotte appels” zei hij. De gebrekkige evaluatiecultuur in ons onderwijs is een oud zeer, weet ook Dirk Van Damme, onderwijsspecialist van de OESO. Hij pleit tegelijk voor een gobale aanpak van het lerarenbeleid.

"'Rotte appels' is misschien wat scherp geformuleerd", vindt Dirk Van Damme, "maar we kampen met een gebrek aan een modern personeels- en evaluatiebeleid. We weten uit internationaal vergelijkend onderzoek dat er in ons onderwijs nauwelijks of geen cultuur is van elkaar feedback geven, van evaluatiegesprekken voeren, van elkaar beter maken. Want het belangrijkste doel van een evaluatie is natuurlijk mensen beter te doen functioneren. Het is pas wanneer het echt niet meer gaat dat we tot sancties en eventueel tot ontslag moeten komen. Door de huidige cultuur kunnen misstanden soms heel lang blijven aanslepen en als we dan willen ingrijpen is het zo het omslachtig dat het vele jaren in beslag neemt." 

"Ons onderwijs draagt helaas de erfenis mee van de oude ambtenarencultuur in de publieke sector. Maar waar de Vlaamse en de federale ambtenarij de laatste jaren een sprong gemaakt hebben naar modernere evaluatiesystemen en manieren van sanctioneren, is het onderwijs blijven steken in de toestand van dertig-veertig jaar geleden. Hoe dat komt? Het heeft zeker te maken met de specifieke aard van het lerarenberoep. Eenmaal de leraar de deur van het klaslokaal achter zich dichttrekt is hij/zij baas in zijn/haar klas. Soms weet ook de directeur amper wat er er zich binnen de vier muren van de klas afspeelt. Het is pas wanneer er manifeste misstanden naar boven komen zoals alcoholisme, te laat komen,… dat dit slecht functioneren in het oog begint te springen. Er is veel te weinig een cultuur van samenwerking waarmee problemen sneller naar de oppervlakte zouden kunnen komen."

Waarom sleept dit probleem nu zolang aan?  "Als je hier iets ten gronde aan wil veranderen moet je natuurlijk tot een akkoord komen met de sociale partners. Enerzijds de werkgeverszijde, de onderwijskoepels, en anderzijds de onderwijsvakbonden en die staan in deze discussies vaak op de rem. Al hebben ze wel een goed argument wanneer ze vinden dat evaluatie niet mag losgekoppeld worden van een bredere discussie over de onderwijsloopbaan. Ik vind het een beetje jammer dat nu alleen het luik evaluatie eruit gelicht wordt, er is een globale aanpak van het lerarenbeleid nodig.  De opleiding, de ingroei in de job, de mentoring en begeleiding,... evaluatie is daar maar één onderdeel van. Noch minister Hilde Crevits destijds noch de huidge minister zijn erin geslaagd om tot een volledige aanpak te komen." 

"De hele discussie over de lerarenloopbaan is – los van COVID-19- eigenlijk prioriteit nummer 1 in ons onderwijs. De kwaliteit van het onderwijs staat of valt met goede leerkrachten die goed opgeleid en goed begeleid worden. Er moet absoluuut een akkoord komen over een betere lerarenloopbaan. De huidige vlakke loopbaan is een structureel probleem, mensen geraken uitgekeken op wat ze doen, ze krijgen weinig variatie in hun job, er er zijn geen doorgroeimogelijkheden. Waardoor ze een langzaam maar zeker de motivatie verliezen. En van lage motivatie naar slecht functioneren is het maar een kleine stap."

"Door mensen beter te motiveren, te stimuleren én ook te evalueren (in de eerste plaats met positieve bedoelingen) en zo een perspectief te geven, ga je het beroep van leraar ook aantrekkelijker maken. Die echt slecht functionerende leerkrachten ('de rotte appels') zijn maar een minderheid , je moet vooral voorkomen dat het zover komt. Er is een veel grotere groep van leraren die je moeilijk onder die noemer 'rotte appels' kunt vangen, maar die bijvoorbeeld uitgeblust zijn of misschien de kantjes eraf lopen en die moet je ook in het vizier krijgen. Om ze met een modern professioneel personeelsbeleid te kunnen begeleiden. Dus, nogmaals, ik vind het een beetje riskant van de minister om dit element er zo uit te lichten, evaluatie moet deel uitmaken van een groot loopbaanpact."

Lees ook: