Josse De Pauw wordt 70: luister naar de podcast van 'Touché'

15 maart 2022
© Willy Cornette
Op 15 maart wordt Josse De Pauw zeventig, en daarom zetten Radio 1 en Klara de 'éminence grise van het theater' in de kijker. Al meer dan 45 jaar staat hij als acteur en theatermaker op de planken. Met een 70-tal films waarin hij meespeelt, verdient hij zijn pluimen op de filmset. Naast deze goed gevulde televisie-en filmcarrière is hij ook columnist en auteur. En hij werd ooit omschreven als de best schrijvende acteur. Redenen genoeg om dit rijk gevulde leven te vieren.

Josse werd geboren in Asse op 15 maart 1952, als oudste zoon van zes kinderen. De school wordt hortend en stotend afgewerkt maar hij komt terecht waar hij moet terecht komen: aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel. De Brusselse kunstscene uit de jaren tachtig stuwde hem en Brussel vormde hem.
Zijn palmares wordt ondersteund door de talrijke nominaties waaronder een felbegeerde Oscarnominatie voor de Academy Awards (2001) met de film 'Iedereen Beroemd’. Driemaal ontvangt hij de Plateauprijs voor Beste Belgische Acteur, de Grote Theaterfestivalprijs komt hem toe en hij werd genomineerd voor de Gouden Uil. Het is maar een kleine greep uit zijn palmares.

Met vier beeldfragmenten uit het VRT-archief van vier verschillende fases in zijn leven belichten we deze artistieke duizendpoot.

In de eerste plaats voelt Josse zich een theaterman. Een doorwinterde theaterman met een passie en ziel voor het podium. Zijn loopbaan start in 1977 met de oprichting van de vierkoppige theatergroep uit Brussel, Radeis International. Josse, Dirk Pauwels, Jan De Bruyne en Pat Van Hemelrijck amuseerden zich kostelijk met hun erg fysiek en woordloos theater. Absurditeit en banaliteit kenmerkten hun voorstellingen. Door het ontbreken van taal werd de wereld hun werkterrein. De kleine parochiezalen werden ingeruild en het viertal reisde de wereld rond met een aantal van hun producties: van Vancouver tot Los Angeles en van Caracas tot Hong Kong.

In het onderstaande fragment uit 1982 is Josse de Pauw de jarige en ontvangt hij van zijn buren een verjaardagsgeschenk. Maar niets is wat het lijkt te zijn...

Lees verder onder de video

Vanaf 1985 gaat hij als onafhankelijk theatermaker aan de slag. Hij werkte samen met een lange lijst van acteurs, muzikanten, regisseurs, componisten, schrijvers en andere kunstenaars. Enkele bekende compagnons de route zijn Dirk Roofthooft, Luk Perceval, Guy Cassiers, Jan Decorte, Jan Kuijken, Jeroen Brouwers en vele anderen.

In 2002 gaat Frieda Van Wijck in gesprek met Josse De Pauw in 'Spraakmakers'. Hij praat vrijuit over zijn passie voor theater en het spel dat acteren heet. De nutteloosheid van het theater en de vergankelijkheid van het moment van acteren vindt hij geweldig. De gedachte daarentegen dat iemand vijftig jaar later zijn acteerprestatie opnieuw kan bekijken in een film, beklemt hem.

Lees verder onder de video

Het schrijven zat Josse de Pauw in het bloed en het maakt een groot deel uit van zijn professionele carrière. Hij werd in 1999 huisschrijver bij het toenmalig theaterhuis Victoria en schreef in de loop van zijn leven veel succesvolle theaterteksten waaronder 'Weg’ en 'Übung’. Maar ook bewerkingen van klassiekers ging hij niet uit de weg. 'Heart of Darkness ' van Joseph Conrad bewerkte hij tot een theaterstuk voor Guy Cassiers.

In zijn autobiografisch boek 'Werk’ reflecteert hij terug naar theaterstukken, verhalen uit zijn verleden, beschouwingen, reisverslagen, notities en dagboekfragmenten. Het lijvige boek van vierhonderd pagina’s is met humor geschreven, straalt vitaliteit uit en heeft al veel lezers voor zich gewonnen. Zijn volgende boek 'Nog’, een duidelijke opvolger van 'Werk’ is in dezelfde stijl geschreven.

Twintig jaar later, in 2021, ligt het boek 'In open veld’ in de rekken. Een boek waarin hij zijn carrière als acteur en theatermaker overschouwt en zoekt waar het allemaal begon. Het is geen klassieke autobiografie maar hij blikt terug op tal van gebeurtenissen en ontmoetingen van 1970 tot 2012. Zijn liefde voor taal, die hij van jongs af aan heeft, is ook in dit boek sterk aanwezig.

In het onderstaande fragment uit 'Goudvis' (2009) leest hij voor uit 'Werk’

Zijn muziektheater 'A concert called Landscape’ is een ingetogen jazzy ode aan het leven. Een spektakel dat visueel, tekstueel en muzikaal harmonieus in elkaar steekt. Samen met het muzikale ensemble Kris Defoort Trio verkennen ze de landschappen die het leven en onze visie vormgeven: als kind is dat misschien een hoekje in de tuin en als volwassene de drukte van de stad. Het kijken wordt hier centraal gesteld. Hoe kijken we? Hoe evolueert ons kijken doorheen de jaren? Het is Josse die een stem geeft aan ons landschap en scherpe vragen formuleert.

Lees verder onder de video

Op het Klarafestival 2022 staat Josse de Pauw opnieuw op de planken. In Rhapsody laat hij zich -samen met componist Frederik Neyrinck- inspireren door de lange gesprekken van VPRO legende Wim Kayzer. Het zal een ode worden aan het denken, de twijfel en het niet-weten. Want je hoeft niet altijd alles te begrijpen om te weten dat het om iets belangrijks gaat, aldus Josse De Pauw. De première is op vrijdag 11 maart.

Bezoek de website www.klarafestival.be voor tickets en meer info over 'Rhapsody'

Luister naar 'Touché' met Josse De Pauw

Lijst van artikels

Lees ook