Kan een computer je persoonlijkheid aflezen op basis van een neutrale foto?

26 mei 2020
© Kas (via Unsplash.com)
Kan een computer aan een foto zien of je extravert of consciëntieus bent? Russische onderzoekers zochten het uit. Professor Wouter Duyck (psycholoog, Universiteit Gent) legt in ‘Nieuwe Feiten’ uit hoe dat in zijn werk ging.

Is er een verband tussen je uiterlijk en je karakter? Helemaal nieuw is dit soort onderzoek natuurlijk niet. “De beroemde criminoloog Lombroso beweerde al dat hij op basis van gezichten misdadigers kon identificeren” vertelt Wouter Duyck. “En we hebben ook de pseudo-wetenschap van Gall gehad: hij dacht dat je aan de hand van knobbels op de schedel je karakter kon afleiden”. (Vandaar ook onze uitdrukking ‘een talenknobbel’ of een ‘wiskundeknobbel’) “Maar heel wetenschappelijk was dat allemaal niet, het werkte niet” zegt hij in ‘Nieuwe Feiten’.

Daarom was Duyck nu best wel verbaasd om dit nieuwe onderzoek in het gereputeerde vakblad ‘Nature’ te zien verschijnen. “Men probeert exact hetzelfde, maar op een manier die meer wetenschappelijker en betrouwbaar is. Gebaseerd op objectieve algoritmes en data.”

Hoe ging men te werk? 12.000 vrijwilligers moesten close-up foto’s van zichzelf insturen en een vragenlijst beantwoorden: ze moesten aangeven hoe extravert, hoe open, hoe altruïstisch, consciëntieus… ze waren. Vervolgens werd een ‘neuraal netwerk’ gevoed met deze foto’s en info. Daarna werd gekeken of de computer het karakter van mensen kon afleiden uit andere, nieuwe foto’s. Of dat ook lukte? “Het antwoord is genuanceerd: ja en nee” zegt Duyck.

“Een computer kan voor 13 procent bepalen hoe extravert je bent”

Zo vond men een verband tussen de karaktereigenschappen die de computer genereerde, en de karaktereigenschappen die er echt waren. “Die verbanden worden in de psychologie uitgedrukt in correlatie: dat is een getal van 0 tot 1. Waarbij 1 een perfecte voorspelling is, en 0 wil zeggen dat men niets kan voorspellen.” Bij dit onderzoek landde men op 0,3 en in de psychologie is dat best wel een redelijk verband, zegt Duyck. Op basis van die foto kan een computer voor 13 procent bepalen hoe extravert je bent bijvoorbeeld. “

Een computer kan uit dit soort onderzoek dus ‘iets’ afleiden, beter dan kansniveau. “Je zou het ook anders kunnen uitdrukken: als je twee personen voor de computer zet, kan de computer met 60% accuraatheid zeggen wie de meest extraverte persoon is. Een kansniveau zou 50% zijn.”

"Het krabt slechts aan het topje van de ijsberg"

Maar toch is Duyck sceptisch: “Het probleem met die neurale netwerken is eigenlijk dat we niet precies weten wat ze leren. We kunnen nadien niet reconstrueren welke eigenschap van dat gezicht de computer nu opgepikt heeft. Dat is een zwarte doos.” Hij haalt ook aan dat die 13% ‘slechts’ 13% is: “Dat wil ook zeggen: 87% niet.” Een winkel als Delhaize zou het onderzoek dus zeker niet kunnen gebruiken om gezichten in te scannen en gepersonaliseerde informatie aan de klant te bezorgen.

“Dit onderzoek is de wetenschappelijke vooruitgang van heel oud kwakzalverij-onderzoek” besluit Duyck. “Maar het krabt slechts aan het topje van de ijsberg.”

Beluister het gesprek met Wouter Duyck in 'Nieuwe Feiten':

Lees ook:

Radio 1 Select