Kan je verliefd worden op je broer?

23 oktober 2020
Cleopatra was naar verluidt getrouwd met haar eigen broer en ook voor de Habsburgse adel was een gezin stichten met familieleden niet vreemd. Dit gebeurde veelal om politieke redenen. Nu die 'rationele' beweegredenen hebben plaatsgemaakt voor een nieuwe romantiek, stellen we ons de vraag 'Kun je verliefd worden op je broer?'.

Het klinkt een beetje als een Hollywood-verhaal. Een broer en zus worden bij de geboorte gescheiden van elkaar, maar door speling van het lot komen ze elkaar tegen en worden ze verliefd op elkaar. Absurd denken we meteen, maar is het onmogelijk? Gedragsecoloog Wendt Müller (UAntwerpen) gaat dieper in op inteelt en de gruwelijke gevolgen daarvan. “Technisch gezien kan je verliefd worden op je broer of zus, maar dat gebeurt zelden”, vertelt Müller. “De hechte band en familiale gebeurtenissen weerhouden ons om zomaar verliefd te worden op onze familieleden.”

De Finse Edward Westermarck is een van de onderzoekers die inteelt in natuurlijke settings reeds onder de loep nam. Hij baseerde zijn onderzoek onder andere op de Kibboets communes in Israël. “Deze communes bestaan uit verschillende families die hun kinderen gezamenlijk opvoeden. Westermarck concludeerde dat als kinderen in dezelfde groep opgevoerd waren, ze later zelden een koppel vormden, ondanks dat ze niet met elkaar verwant waren”, aldus Müller.

We worden sneller verliefd op iemand die we nog niet lang kennen

Een romantische relatie met familieleden aangaan is niet makkelijk, want de familiale band vormt een hindernis voor verliefdheid. “Wat onbekend is, is voor de mens interessant waardoor we sneller verliefd worden op iemand die we nog niet lang kennen”, vertelt Müller. “Daarnaast is inteelt met broers en zussen niet alleen in de Westerse cultuur, maar wereldwijd een taboe wat zware negatieve gevolgen kan hebben voor het nageslacht.”

Genetische aandoeningen

Inteelt kan leiden tot heel negatieve gevolgen voor het nageslacht, zoals misgeboorte of genetische aandoeningen. Deze gevolgen werden reeds duidelijk in de middeleeuwen, toen het voor de adel heel gebruikelijk was om met familieleden te trouwen om de macht in de familie te houden. Karel II van Spanje, de laatste koning van de Spaanse Habsburgers en gekenmerkt door zijn habsburgse kin, is een voorbeeld van zo'n negatief gevolg. “Hij was ziek, onvruchtbaar, geestelijk gehandicapt en bovenal een resultaat van een reeks van huwelijken binnen de familie, waarbij zijn ouders broer en zus waren.
Bij inteelt is de kans op genetische aandoeningen veel groter. De mens kan recessief drager zijn van een genetische aandoening. Als hij paart met iemand die hetzelfde recessief allel heeft, is de kans groot dat het kind de genetische aandoening in kwestie zal krijgen. Bij geslachtsgemeenschap tussen broers en zussen stijgt de kans dus dat het kind een genetische aandoening zal krijgen waarvan de ouders drager zijn.”

In het verleden gebeurde dit bijvoorbeeld ook in zogenaamde sociale eilanden zoals het Nederlandse Urk of Volendam. Deze katholieke gemeenschappen leefden in een strikt calvinistisch Nederland, waardoor de huwelijken vaak binnen het dorp plaatsvonden en inteelt onvermijdelijk was. “De inwoners van deze dorpen dragen nog steeds de genetische gevolgen hiervan”, aldus Müller.

Familieband ruiken

Laten we even terugkeren naar het Hollywood-verhaal. Stel dat broers en zussen gescheiden worden bij de geboorte, is er dan een manier waarop je de familieband toch zou kunnen herkennen? “We zouden onze broer of zus niet herkennen. Maar de mens zoekt instinctief naar een partner die genetisch verschillend is”, vertelt Müller. “Een onderzoek in Zwitserland liet vrouwen ruiken aan een T-shirt die mannen 24 uur lang gedragen hadden. Nadien moesten ze kiezen wie ze het aantrekkelijkst vonden op basis van de geur. Niemand van de vrouwen koos voor een familielid, maar ze kozen allemaal voor iemand die genetisch het meest verschillend was en die rook naar een vorige partner.”

“We mogen echter niet vergeten dat onze partnerkeuze heel complex is”, besluit Müller. “Om terug te komen op de initiële vraag: ja, technisch gezien kan je verliefd worden op je broer of zus, maar het is uiterst onwaarschijnlijk. De meesten van ons willen het zelfs niet.”

Meer weten? Bekijk het integrale college van Wendt Müller:

Radio 1 Select