Kan Knokke-Heist dagjesmensen weigeren? "Rechtsprincipes mogelijk met voeten getreden"

10 augustus 2020
© Eric Lalmand (Belga)
In Knokke-Heist zullen tot aan het einde van de hittegolf geen dagjestoeristen meer welkom zijn. Een drastische maatregel waarmee de badplaats te grote drukte en eventuele onrust wil voorkomen. Maar is die maatregel wel wettelijk? Elke Cloots, specialiste grondwettelijk recht, heeft er haar bedenkingen bij. "Je mag niet met een kanon op een mug schieten" zegt ze ook.

Dagjestoeristen die onverrichter zake worden teruggestuurd door de politie. Het is sinds gisteren een realiteit in Knokke-Heist, als antwoord op de grote drukte aan zee en de massale vechtpartij in Blankenberge. De politie controleert op de toegangswegen, toeristen moeten kunnen aantonen dat ze een overnachting of een appartement hebben geboekt.

Twee belangrijke rechtsprincipes komen mogelijk in het gedrang: het gelijkheidsbeginsel en het recht om je vrij op het grondgebied te verplaatsen. Dat stelt advocate Elke Cloots. "Die principes kunnen wel worden ingeperkt, bijvoorbeeld voor de openbare orde of de volksgezondheid. Maar die maatregelen moeten wel altijd evenredig zijn." Dat laatste is hier mogelijk niet het geval.

"Je mag niet met een kanon op een mug schieten", stelt Cloots. "Als geen enkele dagjestoerist nog welkom is voor een aantal dagen, tref je heel wat mensen die geen risico vormen, zoals zwangere vrouwen, oudere mensen of gezinnen met kinderen die afkoeling komen zoeken aan zee. Anderzijds laat je ook heel wat mensen door de mazen van het net glippen; je kan gewoon een overnachting boeken en nog altijd een risico vormen voor de openbare orde."

Je mag niet met een kanon op een mug schieten.
Elke Cloots, specialiste grondwettelijk recht

Wie wil geld en energie investeren in een procedure?

Volgens Elke Cloots zijn er voor de kustburgemeesters wel degelijk alternatieve maatregelen mogelijk die wél evenredig zijn. "Bij rellen kan je een plaatsverbod uitvaardigen voor de betrokken personen. Je kan het verbod op samenscholingen heel strikt gaan handhaven en kijken dat er geen alcohol wordt gebruikt. Op drukke plaatsen kan je ervoor zorgen dat het strand niet overal vanop de dijk toegankelijk is waardoor je beter kan controleren. Het is pas als dat allemaal niet volstaat dat je kan overgaan tot zo'n verregaande maatregel dat je een hele bevolkingsgroep gaat uitsluiten."

In Antwerpen zijn enkele mensen al naar de Raad van State getrokken tegen de avondklok, omdat ze die maatregel overdreven vinden. Ook hier zouden mensen naar de rechter kunnen trekken. Als een maatregel onevenredig is, dan volstaat dat namelijk om in strijd te zijn met de hogere principes. Maar dat is de theorie, beseft ook Elke Cloots.

"Het hangt altijd af van de oordeel van het rechter en tot nu toe hebben rechters altijd een grote beoordelingsmarge gelaten aan de overheid om de coronamaatregelen uit te vaardigen. Bovendien geldt de maatregel in Knokke voor enkele dagen. Tegen dat een rechter uitspraak doet, is er misschien geen uitspraak meer nodig. Wie wil geld, tijd en energie investeren in zo'n procedure?"

Lees verder onder het gesprek met burgemeester Leopold Lippens in 'Het Journaal'.

Burgemeester Lippens: "Het kan mij niet schelen"

Leopold Lippens, de burgemeester van Knokke-Heist, heeft al laten verstaan dat hij zich niets aantrekt van de mogelijke kritiek en eventuele procedures tegen zijn maatregel. "Als de maatregel aangevallen wordt, zal ik een tweede maatregel nemen. En daarna een derde. Het kan mij niet schelen. Ik hou geen rekening met mensen die een kritiek kunnen hebben."

"Overheidsmandatarissen hebben sowieso de plicht om de Grondwet te respecteren, ook al is er niet meteen een stok achter de deur. Als we die principes gaan verlaten, dan zijn we veraf", vindt juriste Elke Cloots. "Ik vind trouwens allang, al van sinds de eerste coronagolf, dat we aan het afglijden zijn. Ik begrijp wel dat het voor de overheid soms heel moeilijk is om alles goed af te wegen, er moeten soms heel snel beslissingen genomen worden."

Maar dat laatste gaat niet echt op voor deze concrete situatie aan zee, vindt Cloots. "Men weet al een hele tijd dat er een coronavirus bestaat, dat er hittegolven kunnen zijn in de zomer en dat de zee twee keer per etmaal opkomt (waardoor het strand kleiner wordt en strandgangers dus dichter op elkaar komen te zitten, red.)." De specialiste grondwettelijk recht vindt het naar eigen zeggen wel fout dat dit alles wordt overgelaten aan het individueel oordeel van de kustburgemeesters. "Dit zou beter op hoger niveau worden aangepakt."

Beluister het gesprek met Elke Cloots, specialiste grondwettelijk recht, in 'De Wereld Vandaag':

Bron: vrtnws.be en 'De Wereld Vandaag'

Radio 1 Select