"Kindertrauma's zorgen niet alleen voor mentale, maar ook fysieke klachten"

1 februari 2020
Stel dat er een stofje in ons voedsel terecht komt waarvan je twee keer zoveel kans krijgt op een beroerte, twee keer zoveel kans op kanker, verdubbeling van de kans op auto-immuunziekten, drie keer meer kans op een ernstige longaandoening en twaalf (12!) keer groter risico op zelfmoord. De wereld zou op zijn kop staan, er zou meteen actie worden genomen.

Dat stofje bestaat. Of nee, het is geen stofje. De effecten hierboven opgesomd worden veroorzaakt door vroege traumatische ervaringen bij kinderen.

Dat je psychisch in de knoop kan geraken door trauma's in je kindertijd zal niemand verbazen. Maar in 1998 ontdekten twee Amerikaanse artsen dat er een verband bestaat tussen kindertrauma's en lichamelijke gezondheidsproblemen. Uit de zogenaamde ACE-studie van Vincent Felitti en Robert Anda bleek dat de levensverwachting van mensen met een hoge ACE-score wel twintig jaar korter is.

Felitti en Anda hebben een eenvoudige lijst opgesteld met vragen als "Heeft een volwassene in je gezin je vaak zo hard geslagen dat je gewond geraakte?" of "Had je vaak het gevoel dat je niet genoeg te eten had of vieze kleren moest dragen?" maar ook "Zijn je ouders ooit uit elkaar gegaan of gescheiden?" of "Woonde je samen met een probleemdrinker?" Voor elke "Ja" scoor je een punt, dat is die ACE-score. Er blijkt een dwingend verband te zijn tussen het aantal ja's en je gezondheid op lange termijn.

Kinderpsychiater Eva Kestens heeft ons op de ACE-studie van Felitti en Anda gewezen. Zaterdag zat dokter Kestens aan de Interne Keukentafel om te praten over het boek Ingrijpende jeugdervaringen en gezondheidsproblemen dat Nadine Burke Harris er over heeft geschreven.

“Er bestaat een soort van ontwikkelingstrauma, en dat moeten we anders aanpakken”, vertelt ze. “Het schrijft zich in het brein en het stresssysteem, en het is veel uitgebreider dan pure herbelevingen”.

“Een kind dat ontwikkelt, ontwikkelt samen met zijn brein en dat gaat onwaarschijnlijk snel. Maar tijdens die ontwikkeling wordt ook het stresssysteem gevormd. De basis is al aanwezig, maar hoe het er uiteindelijk zal uitzien, wordt bepaald door de ontwikkeling. En dat vormt zich natuurlijk in relatie tot de omgeving”.

Om een gezond stresssysteem te ontwikkelen moet je op een gezonde manier stress tegenkomen


“De basis voor alles zit in onze hersenen. Om te leren lopen, moet je de kans krijgen om te lopen. Om te leren spreken, moet je de kans krijgen om te spreken. Om een gezond stresssysteem te ontwikkelen moet je op een gezonde manier stress tegenkomen en daarmee om kunnen gaan. Als dat stresssysteem heel vaak opnieuw en opnieuw getriggerd wordt zodat het niet tot rust kan komen, dan gaat het zich ook anders ontwikkelen en dan heeft het een heel grote invloed op ons lichaam”.

Meer kans op obesitas

Je stresssysteem wordt geactiveerd in gevaarlijke situaties, wanneer je op de vlucht bent voor iets bijvoorbeeld. Maar, wanneer dat systeem constant geactiveerd wordt heeft dat zijn gevolgen, omdat dat stresssysteem ook gelinkt is aan ons immuunsysteem.

Heel wat mensen die trauma hebben meegemaakt in hun kindertijd hebben bijvoorbeeld een veel groter risico op obesitas. Het stresssysteem zal zich klaarmaken voor gevaar, en dan kan het zijn dat je geen eten hebt en dan kan je maar beter reserves opslaan.

Beluister het volledige gesprek : 

Radio 1 Select