Kristien Hemmerechts over Philip Roth: "Hij was het geweten van Amerika"

23 mei 2018
"Hij was het geweten van Amerika", zo omschrijft auteur en docente Engelse literatuur Kristien Hemmerechts haar Amerikaanse collega Philip Roth die overleden is. "Het is moeilijk om géén liefhebber te zijn. Roth was iemand met een uitgesproken (stilistisch) talent en die iemand die interessante thema's aansnijdt. Hij wilde nadrukkelijk nadenken over die Amerikaanse droom: wat is daarvan geworden?"

Hemmerechts noemt "De menselijke smet" als een van zijn sterkste boeken. Dat boek gaat over de Lewinsky-affaire: de toenmalige stagiaire op het Witte Huis, Monica Lewinsky, die seksuele betrekkingen had met oud-president Bill Clinton. "Roth vond dat een heksenjacht tegen Clinton en Lewinsky. Hij vond dat de Amerikaanse maatschappij héél hypocriet was. Het gaat om seks en als Roth voor één ding was dan was het wel voor seks. Hij vond het belangrijk dat er op seksueel vlak vrijheid bestond", vertelt Kristien Hemmerechts in 'De ochtend'.

Een personage rukt zich met een biefstuk af. Dát was de vrijheid en openheid waarmee Roth over seks schreef.

"Roth lag niet wakker van de Nobelprijs"

Hemmerechts' eerste boek dat ze Roth las, was "Portnoy's aanklacht" over een man met een enorm libido. "Over een jong personage dat zich op toilet met een biefstuk afrukt. Dat was de vrijheid en openheid waarmee hij over seks - en masturbatie - schreef. Dat was revolutioniar. Dat was tot in zijn laatste romans een rode draad gebleven. Hij wilde een lans breken. Hij vond dat de Kerk en zeker de moraalridders zich daarmee niet te bemoeien hadden."

Roth kreeg de ene literaire prijs na de andere. Maar de Nobelprijs niet. "Ik denk dat Roth daarvan niet wakker heeft gelegen. Op den duur is dat een soort van statussymbool, bij ons was dat met Hugo Claus. Hem niét krijgen voor bepaalde mensen, is even goed als hem krijgen", stelt Hemmerechts.

Björn Soenens, Amerika-kenner en boekenwurm, durft te stellen dat het jammer is dat Roth de Nobelprijs misliep. "Onterecht", benadrukt Soenens. "Hij stond vaak op de shortlist en het is er niet van gekomen. Je kunt de prijs ook niet postuum krijgen. Het is een schitterende schrijver die de chroniqueur is geweest van grote stukken Amerikaanse geschiedenis."

Lees ook:

Radio 1 Select