“Mata Hari was de slechtste spionne die je je kan indenken”

22 oktober 2017
“Ze sprak tegen iedereen over haar werk als spionne”
Wat weet je over Mata Hari? In De slimste mens zou je punten scoren met Nederlandse, danseres, spionne, geëxecuteerd en WO I. In de jaren 70 schreef de Nederlander Jan Brokken op de 23-jarige leeftijd de meest volledige biografie tot op heden, maar naar aanleiding van haar 100-jarige dood herschreef hij die helemaal. Vol extra informatie en enkele rechtzettingen.

Eerst even een kleine bio. Mata Hari werd in 1878 geboren als Margaretha Geertruida Zelle. Als dochter van een succesvolle handelaar kreeg ze een zeer gedegen opvoeding in het Friese Leeuwarden en kreeg ze onder meer Franse, Duitse en Engelse privélessen.

Mata Hari danste nooit naakt

Mata Hari wordt vaak omschreven als promiscue danseres van de lichtere zeden, maar dan doe je ‘Geertje’ volgens Brokken te veel oneer aan. “Mata Hari is niet de eerste naaktdanseres zoals ze vaak wordt omschreven. Ze deed sensuele sluierdansen met veel suggestie, maar ze was daarbij nooit naakt.” Dat dansen leerde ze Nederlands Indië, waar ze al op vroege leeftijd mee haar man volgde. Na een mislukt huwelijk en de vergiftiging van haar twee kinderen, keerde ze terug naar Europa. Door haar opvoeding kwam ze al snel terecht in de hogere Parijse kringen.

Hoe ze in de spionage belandde

Via de chique salons in Parijs trad ze op in de grote theaters in heel Europa. Van Parijs tot Wenen, Berlijn en zelfs de Scala in Milaan. Maar hoe kwam ze uiteindelijk in de spionage terecht? “Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, bevond ze zich in Berlijn. Daar werd haar alles afgenomen, tien kisten vol kleren en juwelen”, weet Brokken. Bankroet moest ze terugkeren naar Nederland.

Ze sprak tegen iedereen over haar werk als spionne

In Nederland werd ze benaderd door de Duitsers om te spioneren in Parijs en ze kreeg daar een klein fortuin voor. “Maar ze hadden geen slechtere spionne kunnen rekruteren als Mata Hari. Ze sprak er tegen iedereen over want ze vond dat even boeiend als haar theatercarrière.”

De arrestatie

Ook haar uiteindelijke arrestatie zou zo uit een Hollywoodfilm kunnen komen. “Op die bewuste ochtend stonden er vijf agenten van de contraspionagedienst aan de deur van haar hotelkamer. Ze liep daar naakt rond en waande zich ongenaakbaar. Ze zei dat ze dit wel met hun superieuren zou afhandelen.” Terwijl ze zich ging aankleden, bood ze de officier een chocolaatje aan. “Zo was ze, zonder scrupules”, besluit Brokken.

Jan Brokken in Interne Keuken 21 10 2017