Muren in Berlijn en daarbuiten

7 november 2019
Op 9 november is het exact 30 jaar geleden dat de Berlijnse muur viel. Die was in 1961 gebouwd met de bedoeling om de leegloop uit de DDR een halt toe te roepen. Tal van Oost-Duitsers uit de toenmalige communistische DDR wilden vluchten naar het kapitalistische West-Duitsland. Minstens 136 mensen kwamen om bij een poging om de zwaarbewaakte grens over te steken. De muur was één van dé symbolen van de koude oorlog. De val, de afbraak, was dan ook een historisch moment.

Hoe groot was de impact van de Berlijnse muur en vooral de val ervan voor Duitsland maar bij uitbreiding voor Europa? Hoe verliep het leven in Berlijn en Duitsland na de val van de Muur? Is er nog altijd sprake van een soort denkbeeldige muur? Vragen voor Georgi Verbeeck, professor Duitse Geschiedenis KUL en Universiteit van Maastricht.

Het bouwen van muren om mensen tegen de houden van de ene plek naar de andere te gaan... Met de val van de Berlijnse muur leek die praktijk stilaan tot het verleden te gaan behoren. Maar sinds de val van de muur in Berlijn zijn er wereldwijd massaal veel muren gebouwd. Ward Bogaert brengt het fenomeen in kaart. Sinds de jaren ‘90 werden er wereldwijd ongeveer duizend kilometer muur bij gebouwd!

Sommige mensen hebben voor of rond hun huis een muur staan. Waarom doen ze dat? Geeft het een extra veilig, geborgen gevoel? In Destelbergen bij Gent staat er zo’n lange dikke muur voor een huis waardoor het huis zelf helemaal aan het zicht onttrokken wordt. Reporter Brecht Devoldere belde er aan.

In de middeleeuwen had je rond zowat elke stad die naam waardig een stadsmuur. Hoe efficiënt was zo’n middeleeuwse stadswal als verdedigingsmuur? Wat betekende het voor een stadsbewoner om binnen muren te wonen? Een gesprek met stadshistoricus Peter Stabel (UAntwerpen).

Als er muren zijn waar je normaal gezien zeker niet over geraakt, zijn het gevangenismuren. Toch zijn er ook verschillende succesvolle ontsnappingen geweest, waarvan één van de spectaculairste die uit de gevangenis van Dannemora is. In 2015 wisten gevangen David Sweat en Richard Matt de benen te nemen. Max Vrijens vertelt hoe ze daar in slaagden.

Als er één iconische “muurplaat” is, zij het eerder een mentale dan een fysieke muur, dan is het wel “The Wall” van Pink Floyd uit 1979. Popkenner Gert Keunen was fan van het eerste uur.

Radio 1 Select