Muziek = wiskunde

27 juni 2020
Meneer Suykerbuyk, de leraar muziek die mij tijdens mijn collegejaren Kortjakje op de blokfluit leerde spelen, heeft het in een bijzinnetje ooit gezegd: "Jongens", zei hij, het was een jongensschool, "muziek is wiskunde". Ik kon het niet geloven, dat mocht niet waar zijn. Ik hield van muziek, ik haatte wiskunde.

Maar de Suykerbuyk had gelijk: muziek is wiskunde. Het gaat in de muziek over verhoudingen. Verhoudingen zijn breuken. Breuken zijn wiskunde. 

Neem een gitaar en sla de mi-snaar aan. Als je de snaar halveert, zal de noot die je hoort ook een mi zijn maar een octaaf hoger. Dat is eenvoudige wiskunde, delen door twee. Als je diezelfde mi-snaar verkort met een vierde, hoor je een la. Als je ze verkort met een derde, krijg je de si. Ik heb het nagemeten, het klopt. 

Pythagoras - die van zijn stelling - was gefascineerd door snaren en hun lengtes en frequenties en de verhoudingen daartussen. Het begint met delen door twee, drie en vier, maar het wordt ingewikkelder als je fa, sol, do en re in breuken wil uitdrukken.

En het loopt helemaal uit de klauwen als op je instrument meer dan één snaar staat. Dan kloppen de verhoudingen niet meer. Ik hou het kort: correct stemmen is onmogelijk. Elke pianostemmer moet schipperen. Alle westers muziek klinkt vals

Senne Guns staat voor een schier onmogelijke opdracht. Hij komt zaterdag aan de Interne Keukentafel een poging doen de wetenschap van de muzikale stemming uit de doeken te doen. Het zal niet om te lachen zijn, maar we gaan onze stinkende best doen.

Beluister het volledige gesprek :

 

 

Radio 1 Select