"Na decennia van collectieve verslaving vind ik niet dat je de individuele roker met de vinger moet wijzen"

22 oktober 2018
Hebben rokers kanker aan zichzelf te wijten? Die vraag stelt Willem Melchior zich in zijn boek. Ethicus Ignaas Devisch reageert.

Ignaas Devisch: "Als iets alomtegenwoordig is, en je beseft pas achteraf hoe verslavend het is, dan is het niet langer een geval van vrije keuze maar iets waar je nauwelijks nog van af geraakt."

"Ik denk dat we mensen nu al wel geruime tijd geïnformeerd hebben over hoe verslavend en hoe destructief die sigaret wel is, maar er zijn decennialang weinig of geen waarschuwingstekens geweest. Er zijn een aantal generaties collectief verslaafd geraakt aan tabak, en ik vind het belangrijk om dit besef mee te nemen in het debat. Zonder dat je de persoonlijke verantwoordelijkheid van de roker aan de kant moet schuiven."

Zijn we dan te streng als we rokers op hun individuele verantwoordelijkheid wijzen? "Veel hangt af van de manier waarop. Je kan mensen ergens op attenderen en hen steunen om van hun verslaving af te raken. Of je kan hen culpabiliseren, waardoor het lijkt alsof ze halve monsters zijn omdat ze nog af en toe een sigaretje roken. Tabak blijft op veel plaatsen nog zeer aanwezig, ik vind het dan ook net iets te makkelijk om iedereen met de vinger te wijzen die er genot aan beleeft."

"We moeten proberen een generatie tot stand te brengen voor wie de sigaret een vreemd gegeven wordt, maar dat kan niet van de ene dag op de andere. Het is tijd voor een radicale keuze. Als je de sigaret echt wil bannen uit de maatschappij, dan moet je misschien wel de prijs van een pakje vertienvoudigen. En je moet dat realiseren op korte tijd. De ellenlange discussies over roken op café en restaurant lijken intussen al prehistorie, het is tijd voor een stap vooruit. Maar dan moet je een eenduidig signaal geven: elke sigaret is er één teveel."

In het denken over roken is er op 20 jaar tijd vrij snel een mentaliteitsverandering gekomen. Als we nu nog eens 20, 30 jaar verder zijn... over welke dingen, die we vandaag doen, gaan we dan verontwaardigd zijn? Devisch: "De manier waarop we met het verkeer omgaan, de schadelijke gevolgen van fijn stof. We zijn nu eindelijk begonnen met het terugdringen van de auto uit de stad, maar over enkele decennia zullen we ons afvragen: wat hebben we toen uitgespookt? "

(Alles wat was van Willem Melchior is uitgegeven bij Atlas Contact.)

Beluister hier het gesprek met Ignaas Devisch: 

Lees ook: