Na kritiek op kappen bosje Gent: kan je bos compenseren door ergens anders nieuwe bomen te zetten?

7 september 2021
© Ben Neale (Unsplash)
De Universiteit Gent krijgt veel kritiek voor haar plan om een bosje in de buurt van het Sint-Pietersstation te rooien om plaats te maken voor verblijven voor studenten. De UGent zegt dat het omgehakte bos volledig gecompenseerd zal worden, maar dat blijkt niet zo eenvoudig. "Met compenseren kan je eigenlijk nooit dezelfde waarde bereiken als de waarde die verloren gaat" zegt Pieter Vangansbeke, doctor in de bio-ingenieurswetenschappen (Labo Bos en Natuur, UGent) in 'De Wereld Vandaag'.

Het bosje dat zou moeten verdwijnen is zo'n 4.000 vierkante meter groot en een derde van de compensatie zou op de campus van de UGent plaatsvinden, de rest op terreinen van Natuurpunt in Lubbeek en Zottegem.

Een probleem daarbij is wel dat het bosje dat zou gekapt worden er al een tijdje staat. En er is een groot verschil tussen een ouder bos en een nieuwe aanplanting, zei Pieter Vangansbeke.

"Het bosje dat gekapt zou worden is zo'n 50 jaar oud, dus dat betekent dat daar al verschillende grote, dikke bomen staan. Als je dat gaat compenseren, zal dat nieuwe bos pas na 50 jaar dezelfde waarde hebben als het oude bos dat nu gekapt wordt. Maar als dat oude bos zou blijven staan, zou dat binnen 50 jaar natuurlijk een bos zijn van 100 jaar oud, dus ook die waarde zou toenemen", zei hij. "Met compenseren kan je eigenlijk nooit dezelfde waarde bereiken als de waarde die verloren gaat."

Het bosje dat gekapt zou worden is zo'n 50 jaar oud, dus dat betekent dat daar al verschillende grote, dikke bomen staan. Als je dat gaat compenseren, zal dat nieuwe bos pas na 50 jaar dezelfde waarde hebben als het oude bos dat nu gekapt wordt.

De UGent heeft vanmorgen in een mededeling gezegd dat men alle andere opties bekeken heeft, maar dat dit de enige optie was die overbleef. Vangansbeke zei dat hij over dit concrete geval weinig kon zeggen maar dat de UGent vorig jaar een vrij ambitieus biodiversiteitsplan heeft goedgekeurd waar in staat dat de hoeveelheid en de waarde van natuur op alle campussen geleidelijk aan moet toenemen.

Ook staat er in het plan dat als er infrastructuurwerken plaatsvinden, het belangrijk is dat er een soort van mitigatiestrategie gevolgd wordt. Dat houdt in dat er eerst geprobeerd wordt ontbossing te vermijden, en als dat niet lukt dat men probeert de ontboste oppervlakte zoveel mogelijk te beperken en op dezelfde plaats te herstellen. Pas als die opties echt niet mogelijk zijn, mag men overgaan op compensatie, zo zei hij.

Het feit dat de UGent een dergelijk biodiversiteitsplan heeft goedgekeurd wijst er wel op dat het besef begint door te dringen in de geesten van de beleidsmakers dat natuur en biodiversiteit belangrijke elementen zijn bij het inplannen van infrastructuurwerken, maar vaak is het het laatste waar aan gedacht wordt en dan is compensatie achteraf een gemakkelijke manier om het probleem zogezegd op te lossen, zei Vangansbeke.

Maar compensatie is nooit volledig en daarom wordt er altijd op aangedrongen om de compensatie op een groter oppervlak te doen dan het oppervlak dat is verloren gegaan.

In het biodiversiteitsplan van de UGent staat bijvoorbeeld dat als een waardevol bos verdwijnt, er moet naar gestreefd worden om op dezelfde plaats een groter oppervlak te compenseren. Als het bos gecompenseerd moet worden op een andere locatie, staat er in het plan dat de oppervlakte 3 tot zelfs 6 keer zo groot moet zijn.

Het is moeilijk om dat exact te berekenen, maar het is duidelijk dat het niet gemakkelijk is om met compensatie dezelfde waarde te creëren als de waarde die verloren is gegaan, zei Vangansbeke.

Kleine bossen en stadsbossen zijn erg belangrijk

Het feit dat het in dit geval om een klein bosje gaat, 4.000 vierkante meter is kleiner dan een voetbalveld, betekent niet dat er niet veel aan verloren zou gaan.

Integendeel, uit eigen onderzoek van het Labo Bos en Natuur is gebleken dat dergelijke kleine bossen net heel veel meerwaarde hebben voor de maatschappij, zei Vangansbeke.

In kleine bossen vindt namelijk tot 30 procent meer opslag van koolstof uit de lucht plaats dan in grote bossen, wat natuurlijk erg belangrijk is in de strijd tegen de klimaatverandering.

Meer weten?

Beluister het gesprek met Pieter Vangansbeke in 'De Wereld Vandaag' via Radio 1 Select

Lees het uitgebreide dossier en ook de reactie van Kris Verheyen, professor bosbeheer aan de Universiteit Gent, op vrtnws.be

Lees ook: