NAVO-specialist professor Alexander Mattelaer: "Dankzij de NAVO kan oorlog niet lonen"

18 maart 2022
© VRT
NAVO: een begrip dat de laatste tijd vlot over de tongen rolt. De alliantie speelt een grote rol in de Russisch-Oekraïense oorlog, maar wat houdt het verdrag in? Welke rol speelt ons kleine land? Defensie- en NAVO-specialist professor Alexander Mattelaer (VUB) schept duidelijkheid.

De rol van België 

België is lid sinds 1949, vertelt Alexander Mattelaer. “Dat is ergens een geruststelling, want een aanval tegen één bondgenoot, bekent een aanval tegen alle bondgenoten. Een aanval op de NAVO is dus nooit een goed idee.” De alliantie bracht vrede en stabiliteit op het Europese continent, en effende zo het pad voor Europese eenheid.

Historisch gesproken was België echter neutraal, legt hij uit: “In 1830 koos ons land voor een koers van gewapende neutraliteit”. Er was een eigen leger, maar geen verbinding met een buurland of een andere partner.

In 1914 én 1940 werd die neutraliteit niet gerespecteerd. “België was het voorwerp van buitenlandse agressie en werd verschillende jaren lang bezet.

België was het voorwerp van buitenlandse agressie en werd verschillende jaren lang bezet

"Dat was destructief, denk aan de brand van Leuven. Er zijn veel gelijkenissen vandaag met Oekraïne." Na die invallen likte België zijn wonden. In de 2de helft van de jaren 40 werd beslist dat neutraliteit geen goede keuze was gezien de ligging van het land. Toen werden we zelf pleitbezorger voor het oprichten van de NAVO, zegt Mattelaer.

Een mascotte met stekels

De egel was lang de officieuze mascotte van de NAVO. De link is niet geheel uit de lucht gegrepen, vertelt Mattelaer. “Het is tenslotte een organisatie met stekels op de rug. Peuzel het niet op, want dat zal je berouwen.” Een egel is vreedzaam. Wanneer je het beestje aanvalt, doe je jezelf pijn, legt hij uit.

Europese verlatingsangst 

Na einde van de Tweede Wereldoorlog kampte West-Europa met verlatingsangst. “De VS vertrok vrij snel na de Eerste Wereldoorlog.” West-Europese landen wilden de VS koste wat kost aan hen binden, legt Mattelaer uit. Zo ontstond de NAVO, een bondgenootschap dat het gevaar op alle fronten beperkte. “De Koude Oorlog bleef een conflict dat niet escaleerde tot een militair treffen.” NAVO is een systeem dat erover waakt dat oorlog niet kan lonen, vertelt hij. 

Oekraïne

Reeds in 2008 wou Oekraïne toetreden tot de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie. “Het wou deel zijn van die veiligheidsparaplu van landen die zicht vastklikken aan elkaar.” Dat de toetreding toen niet lukte, heeft vandaag gevolgen, zegt Mattelaer. “Je hebt immers een kleiner, zwakker land naast een groot buurland dat besloot de wapens in te zetten.

Meer weten? Beluister de aflevering van #weetikveel over de NAVO via onze podcast

Lijst van artikels