Nieuw jaar, nieuwe regels: deze 4 maatregelen kunnen mensen in armoede voelen in hun portemonnee

2 januari 2022
Bij het begin van het jaar worden traditioneel heel wat nieuwe maatregelen van kracht. Maar in sommige gevallen laten die zich - in positieve of negatieve zin - harder voelen bij mensen die het minder breed hebben. 'De Ochtend' vroeg aan Heidi Degerickx van het Netwerk Tegen Armoede om 4 maatregelen te evalueren.

Beluister het gesprek met Heidi Degerickx via Radio 1 Select.

1. De maxiumumfactuur in de zorg wordt verlaagd van 450 naar 250 euro per jaar voor mensen met het laagste inkomen: ze krijgen dus sneller hun medische kosten terugbetaald.

"Dat is een goede maatregel", vindt Heidi Degerickx van het Netwerk Tegen Armoede. "Het enige jammere is dat dit enkel voor de allerarmsten is en dat dus een heleboel mensen uit de boot vallen."

De maatregel geldt voor iedereen met een jaarinkomen onder de 11.000 euro, veelal mensen met de allerlaagste uitkeringen dus. Die groep omvat zo'n 96.000 gezinnen. "Maar de inkomensgrens voor iedereen met een zeer beperkt inkomen ligt op 20.000 euro voor een alleenstaande. Dus die grens moet duidelijk veel hoger."

De lagere maximumfactuur maakt zorg meer betaalbaar. "Heel veel mensen uit de grote groep van mensen in armoede stellen zorg uit, waardoor de problemen groter worden. Want die maximumfactuur is de optelsom van alle uitgaven die je gedaan hebt. Maar wij weten dat heel wat mensen die uitgaven net uitstellen, omdat ze het moeten kunnen prefinancieren."

2. Wie zijn ledenbijdrage aan het ziekenfonds twee jaar niet heeft betaald, kan nu geschorst worden. Je moet dan gedurende 2 jaar opnieuw bijdragen betalen voor je weer recht krijgt op terugbetaling.

Dat gaat nu over enkele tienduizenden mensen in Vlaanderen, schat Degerickx. "Wij zijn er enorme voorstander van om iedereen zo snel mogelijk te laten aansluiten bij ziekenfonds. Maar het probleem is nu dat die wetgeving mensen die net twee jaar betalingsachterstand hebben nog twee jaar langer zal uitsluiten. Daar hebben wij echt een probleem mee."

Het huurpatrimonium is zeer verouderd, van zeer slechte kwaliteit, wat de energieschulden opdrijft voor mensen in armoede

Tijdens die wachttijd hebben mensen nog altijd recht op de wettelijke tussenkomsten van de ziekteverzekering, maar worden ze wel 2 jaar lang uitgesloten van (voordelige) aanvullende verzekeringen.

Intussen zijn volgens Degerickx "constructieve" gesprekken aan de gang om die wetgeving alsnog bij te sturen. "Dus misschien wordt de wachttijd van 24 maanden alsnog sterk gereduceerd."

3. Een recent energieprestatiecertificaat wordt verplicht bij verkoop van woningen.

"Zeer jammer dat die regel niet opgaat voor de huurmarkt", vindt Degerickx. "Want dat patrimonium is zeer verouderd, van zeer slechte kwaliteit, wat de energieschulden opdrijft voor mensen in armoede. Hun woonkost is vaak de helft tot tweederde van hun inkomen. Dat gaat over de huurprijs en de zeer hoge energieuitgaven, omdat ze in zeer slecht geïsoleerde woningen leven. Daarom hadden we die EPC-regels ook graag gezien voor de huurmarkt."

4. De sociale energietarieven zijn opnieuw gestegen. 

"Wie nu recht heeft op een sociaal energietarief bespaart enorm veel", erkent Degerickx. "Dat kan tussen de 600 à 1.000 euro zijn op de aardgasprijs. Als je daar nu gebruik van kunt maken, is dat een immens belangrijke maatregel." Momenteel kunnen zo'n 2 miljoen mensen - 1 miljoen aansluitingen - daarvan gebruik maken.

Alleen: die maatregel loopt voorlopig maar tot eind maart. "De vraag zal zijn: wat gebeurt er vanaf april. We zijn dan wel de wintermaanden voorbij, maar er komt weer een winter aan en de aardgasprijzen gaan de komende jaren niet substantieel dalen, als gevolg van de klimaattransitie."

We moeten naar een sociaal rechtvaardige klimaattransitie gaan en compenserende maatregelen voorzien

Degerickx pleit ervoor om dat sociaal energietarief structureel te verankeren voor de hele groep die er nu recht op heeft. "Ik denk dat we, klimaatgewijs, allemaal voor heel belangrijke uitdagingen staan. Als we dan zien dat de energieprijzen niet gaan dalen, dat de huurmarkt duur blijft en niet kwalitatief verbetert, moeten we naar een sociaal rechtvaardige klimaattransitie gaan en compenserende maatregelen voorzien."

Ze wijst erop dat ook de huurprijzen vanaf nu geïndexeerd kunnen worden met 5 procent. "Als je dat in rekening neemt, zullen mensen in armoede er nog op achteruit gaan."

Beluister het gesprek met Heidi Degerickx via Radio 1 Select. 

Bron: vrtnws en 'De Ochtend'

Luister ook: