"Nooit dipjes hebben is misschien wel erger dan er wel hebben"

28 februari 2018
Hoe behandel je een depressie nu best? Met psychotherapie of met antidepressiva? Koen Demyttenaere legt het uit in zijn college voor de 'Universiteit van Vlaanderen'. Hij benadrukt ook dat eens een dipje hebben gezond en normaal is.

“Al te vaak wordt verdriet of zich wat depri voelen als een ziektebeeld beschouwd, terwijl dit eigenlijk bij het leven hoort” begint Koen Demyttenaere (psychiater, KU Leuven) zijn college. “Verdriet en eens een dipje hebben zijn gezond en normaal. Het is misschien veel erger als je nooit een dipje hebt, of nooit triestig of angstig bent.” Maar als je dipje te lang duurt en te veel plaats gaat innemen, neemt men het natuurlijk best wel ernstig. 

Maar wanneer spreken we dan van een depressie? Om dit bepalen kijken dokters naar 9 symptomen, zoals verlies van eetlust, slaapproblemen, moeheid,... Wanneer je er 5 van de 9 hebt, gedurende een paar weken, is er meer aan de hand dan gewoon een dipje. De belangrijkste van die symptomen zijn “het hebben van een continue sombere stemming” en “een duidelijke vermindering van interesse en plezier”.

Hoe behandel je die depressie nu best? Met psychotherapie of met antidepressiva?

Demyttenaere wil eerst een misverstand uit de wereld helpen: psychotherapie is veel meer dan 'babbeltherapie’ of 'je rugzak wat leeg maken'. “Het is een meer gestructureerde, op wetenschappelijke theorie gebaseerde manier van luisteren, praten en interageren” Het is een soort beschermd labo van het echte leven.

Maar zal het ook het beste werken? “Op korte termijn, bij lichte tot matige depressie, is het zo dat antidepressiva ietsje sneller dan psychotherapie een aantal aspecten van de depressie zullen verbeteren.” (Denk bijvoorbeeld aan interesseverlies of de depressieve stemming)

Maar na 12 weken behandeling is er geen enkel verschil meer. Beide zijn mekaar waard. "Belangrijk is dat ongeveer alle studies aantonen dat de combinatie van de twee een veel beter resultaat geven dan het ene of het andere". Even opnieuw benadrukken: dit geldt dus voor de korte termijn! En uiteraard werkt niet elk antidepressivum of elke vorm van therapie even goed bij elke patiënt.

“Maar wat veel belangrijker is, is de voorkeur van de patiënt” zegt Demyttenaere. Dat blijkt ook uit onderzoek. Mensen die bijvoorbeeld een positief verwachtingspatroon hadden tijdens hun behandeling met medicatie, deden het veel beter dan de mensen met een negatief verwachtingspatroon over die medicatie.

Lange termijn

Natuurlijk moeten we ook naar de effecten op lange termijn kijken. Ga je dan best voor ‘pillen’ of ‘praten’? “De psychotherapie heeft hier een duidelijk voordeel” zegt Demyttenaere.

Bijna alle studies tonen aan dat psychotherapie op lange termijn een beduidend voordeel heeft.

“Antidepressiva werken vooral zolang je ze neemt, terwijl psychotherapie ook als je stopt, blijft doorwerken” gaat Demyttenaere verder. Alleen haken veel mensen na enkele sessies af. “De dag dat je in jezelf begint te peuteren, loop je daar soms van weg. Mensen hebben ook schrik om afhankelijk te worden van hun therapeut.” 

Toch hebben antidepressiva ook een belangrijke plaats in de behandeling op lange termijn: “Bij een zeer ernstige depressie kan je zodanig bevroren zitten in je depressie, dat het begin van veranderend denken met psychotherapie niet mogelijk is. Daar kies je dan best eerst voor antidepressiva, en daarna voor psychotherapie.”

En wat als je niet behandelt?

“Uit onderzoek weten we dat 1/3de van de depressies na zes maanden spontaan opklaren. De helft van de depressies verdwijnen spontaan na een jaar” zegt Demyttenaere. Maar dit geldt alleen voor de lichte of matig ernstige depressies.

Meer weten? Bekijk het integrale college:

Meer video's vind je op vrt.nu

Lees ook: