Ochtendmens of avondmens? Misschien ben je geen van beide

11 december 2020
© Rodolfo Barreto via Unsplash
Ben je een ochtendmens of eerder een avond mens? De kans is groot dat je eerlijkheidshalve antwoordt: geen van beide. Uit onderzoek blijkt dat veel mensen noch het een, noch het ander zijn. Slaapexpert Olivier Mairesse (VUB) toont aan dat je mensen in zes chronotypes kan indelen.

“We hebben een tijdje geleden een heel grote vragenlijst afgenomen. Door statistische analyses te doen in mijn caravan tijdens mijn vakantie ben ik op verschillende profielen gestuit van activiteiten die de klassieke dichotomie van ochtendtypes overstijgt. Een collega uit Rusland heeft dat toevallig ook gevonden. Op congres hebben we besloten dat we dat verder moesten onderzoeken en dat hebben we gedaan.”

Ochtend- en avondtype

Ze hebben de chronotypes, dus ochtend- en avondmens, verfijnd. “De klassieke indeling bestond vooral uit drie types: ochtendtype, avondtype of iets daartussen. Uit dat laatste kunnen nog vier andere types onderscheid worden.” Er zijn dus in totaal zes chronotypes.

Ochtendmensen zijn actiever in de ochtend en worden minder actief naarmate de avond dichterbij komt. Een avondmensen zijn bijgevolg het omgekeerde van ochtendmensen. Maar wat is dat derde dan? “We noemen het derde het dutterstype. Mensen die zowel ’s ochtends als ’s avonds actief zijn, maar een zeer sterke namiddagdip hebben. Mocht je die dus in een setting zetten waar ze zouden kunnen slapen wanneer ze willen, is de kans zeer groot dat ze een dutje gaan en kunnen doen."

Overige types

“Het vierde type is het type dat overdag het meest actief is. Dat noemen we het namiddagtype. Deze mensen hebben het ’s morgens en ’s avonds wat moeilijker, maar voelen zich in vorm gedurende de dag.”

De overige twee zijn, wat ze noemen, de vigilante mensen en de lethargische mensen. “De vigilante types zijn heel de dag door actief. Zowel ’s ochtends, ’s middags en ’s avonds. De lethargische types zijn mensen die zich net wat suffer voelen op alle tijdstippen van de dag. We zijn er toch van verschoten dat 16 procent van de ondervraagde mensen dat type aangeven. Het zou gelinkt kunnen zijn aan slaapproblemen of slaaptekort. Dat is het onderdeel van ons vervolgonderzoek.”

Procenten

18 procent zouden aangeven dat ze eerder het dutterstype zijn. Maar 9 procent geeft aan de hele dag door actief te zijn. Namiddagtypes maken 15% deel uit van het totaal. Verder is 13 procent een ochtendtype en de grootste groep zijn de avondtypes met 24 procent.

Doel

Het is nu wel onderzocht, maar wat zijn we ermee? De bedoeling zou zijn om te achterhalen of er verschillende types beter in een bepaald werkpatroon passen. “Wij weten dat avondtypes meer geschikt zijn voor nachtwerk. Ochtendtypes hebben het meeste last met veranderlijke shiften. Nu kunnen we deze stellingen nog meer verfijnen. We koppelen met vervolgonderzoek of die types min of meer flexibel zijn. Een flexibel ochtendtype kan makkelijker ‘s avonds werk verrichten dan iemand die rigide ochtendmens is. Dat zou een voorbode kunnen zijn voor het al dan niet aanpassen van shiftwerk.”

Het is niet omdat je nu een bepaald type bent, dat dat later niet kan veranderen. Jonge en oudere mensen zijn vaak ochtendtypes. Alles daartussen zit in die verfijnde types van het onderzoek. Het kan dus zeker verschuiven in de loop van je leven.

Herbeluister het gesprek met Olivier Mairesse in 'Nieuwe Feiten':

Lees ook: