Opwarmende oceanen zijn twee procent zuurstof verloren

17 februari 2017
Opwarmende oceanen zijn twee procent zuurstof verloren
Het zuurstofgehalte in de oceanen is in de jongste 50 jaar met meer dan 2 procent gedaald. Dat lijkt misschien weinig, maar de gevolgen voor het ecosysteem en de mens kunnen desastreus zijn, zo waarschuwt een uitgebreide studie van Duitse wetenschappers.

Zuurstof is een essentiële voorwaarde voor (bijna alle) leven op het land, en hetzelfde gaat ook op voor bijna alle organismen in de oceanen. De opwarming van de aarde door het broeikaseffect bedreigt de voorraad aan zuurstof in de oceanen echter op twee manieren.

Zuurstof in de oceanen zit opgelost in het water, en warm oppervlaktewater kan minder zuurstof opnemen dan kouder water. Bovendien is warmer water minder dicht en dus lichter, en blijft het drijven op het koudere water uit de diepere delen. Daardoor mengt het zich moeilijker met dat koudere water, en wordt de zuurstof dus ook minder vermengd in en opgenomen door het diepere water.

Vele modellen voorspelden dan ook een vermindering van de hoeveelheid zuurstof in het zeewater door de opwarming van de aarde en nu is dat bevestigd door de eerste wereldwijde evaluatie van miljoenen zuurstofmetingen over de jongste halve eeuw.

Wetenschappers van het Geomar Helmholtz Centre for Ocean Research in Kiel analyseerden historische data die ze aanvulden met de laatste metingen van het zoutgehalte, de temperatuur, de diepte en het zuurstofgehalte, en brachten die in kaart over de hele wereld.

Grote gevolgen

Uit hun analyse, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature, blijkt dat het zuurstofgehalte wereldwijd gemiddeld met meer dan 2 procent is gedaald gedurende de jongste vijftig jaar. Met uitzondering van een paar regio's is het zuurstofgehalte overal gedaald en de daling is het sterkst in het noorden van de Stille Oceaan en het zuiden van de Atlantische Oceaan. 

Twee procent kan niet veel lijken maar het komt neer op 80 miljard ton zuurstof. Bovendien kan de daling grote gevolgen hebben voor zones in de oceaan waar nu al weinig zuurstof is, zoals de "oxygen minimum zones", een regio tussen 200 en 1.000 meter onder het oppervlak met bijzonder weinig zuurstof. In die zones kan de vermindering het zuurstofgehalte onder het minimum duwen dat nodig is voor marien leven.

"Aangezien grote vissen in het bijzonder gebieden met weinig zuurstof vermijden of er niet in kunnen overleven, kunnen de veranderingen verreikende biologische gevolgen hebben", zei doctor Sunke Schmidtko, de belangrijkste auteur van de studie.

"In tegenstelling tot een kleine daling in de atmosfeer, kan een daling in de oceanen verregaande gevolgen hebben vanwege de ongelijke verdeling", zei medeauteur Lothar Stramma. "Die kunnen in de eerste plaats vooral rampzalig zijn voor de visserij en kustgemeenschappen."

Verrassend is wel dat de auteurs slechts 15 procent van de daling toeschrijven aan het verminderde vermogen van warm water om zuurstof op te nemen. De rest is te wijten aan meer complexe processen, zoals het feit dat de nieuwe zuurstof niet tot op grote diepte in de oceaan circuleert.

Lees méér op deredactie.be