Oud-coördinator B-fast Geert Gijs: "Search en Rescue valt als een kaartenhuisje in elkaar"

12 augustus 2020
© Jasper Jacobs (Belga)
Geert Gijs, de voormalige coördinator van B-fast, is niet te spreken over het ontbreken van een Belgisch Search- en Rescueteam in Beiroet na de explosie van vorige week dinsdag. Volgens Gijs heeft Binnenlandse Zaken ervoor gekozen om de licentie, die internationale reddingsteams nodig hebben om op te treden bij een buitenlandse ramp, niet te verlengen uit budgettaire en praktische overwegingen. "Het is gezichtsverlies, triestig en beschamend."

Welke soort hulp stuurt België naar Libanon na de zware explosie van dinsdag 4 augustus? Het was vorige week vrijdag behoorlijk onduidelijk. Uiteindelijk steeg die avond nog een C-130 vrachtvliegtuig op vanop de luchthaven in Melsbroek, met medisch en humanitair hulpmateriaal. Dekentjes, jerrycans, medicatiepakketten, dat wel. Maar geen Search- en Rescueteam van B-fast om mensen van onder het puin te halen in Beiroet, en ook geen andere reddingsteams.

"Er is geen specifieke vraag naar menselijke aanwezigheid in Beiroet", vertelde minister van Buitenlandse Zaken Philippe Goffin (MR) toen nog bij 'Terzake'. "Maar we zijn en blijven beschikbaar, voor ons was het mogelijk." Mocht Libanon willen, dan zouden Belgische teams klaarstaan om te vertrekken. Op de vraag of het B-fast Search-en Rescueteam überhaupt nog bestaat, antwoordde de minister dan ook resoluut: "Ja".

"Internationale inzet van het Search-en Rescueteam? Dat kan niet meer"

Maar volgens Geert Gijs, voormalig coördinator van B-fast, is dat niet zo: "Het materiaal is er nog, maar verdeeld over de eenheden van Civiele Bescherming. Ze zouden dit enkel nog kunnen aanwenden voor binnenlands gebruik, ter ondersteuning van de brandweer. Maar internationale inzet, dat kan niet meer. Het team staat niet in de rekken om binnen de paar uur te vertrekken."

Niet meer internationaal erkend

Een belangrijke reden waarom het Search- en Rescueteam niet meer bij buitenlandse rampen ingezet kan worden, is dat de internationale licentie van het team vervallen is. Die erkenning is nodig om internationaal te mogen optreden als hulpteam en moet om de vijf jaar vernieuwd worden door aan een praktijkoefening deel te nemen. "De eerste keer dat we de licentie behaald hebben was in 2010, in 2015 is die hernieuwd en behouden", vertelt Gijs in "De wereld vandaag".

"Maar Binnenlandse Zaken heeft vorig jaar beslist om uit de cockpit te stappen en zich niet meer in te schrijven voor de hernieuwing". Daarom mag het Search-en Rescueteam van B-fast niet meer optreden in het buitenland.

Binnenlandse Zaken heeft vorig jaar beslist om uit de cockpit te stappen.

Volgens Gijs is die licentie niet meer vernieuwd uit budgettaire overwegingen, een politieke keuze dus. En zo'n hernieuwing kost ook tijd, tot wel anderhalf jaar voorbereiding: "Internationale afspraken, het voorbereiden van de oefeningen, de training van personeel, een portfolio opstellen, aanvragen indienen... Er komt veel bij kijken." Die tijd lijkt Binnenlandse Zaken niet te hebben willen investeren, klinkt het bij Gijs.

Gezichtsverlies

Naast een Search- en Rescueteam beschikt B-fast nog over enkele andere teams die wél nog internationaal kunnen optreden. Zo is er een waterzuiveringsteam, een bootteam en een medisch team. "Maar de voor de hand liggende keuze bij Beiroet was het Search- en Rescueteam", benadrukt Gijs. Hij is dan ook niet te spreken over de Belgische afwezigheid in Beiroet: "Het is gezichtsverlies, triestig en beschamend. Zeker als je weet dat we in het verleden sommige van die teams die wél gegaan zijn, geholpen hebben met hun opstart en begeleiding."

Dit is gezichtsverlies, triestig en beschamend hoe expertise verloren gaat.

En de hulp die België dan tóch leverde in de vorm van een vrachtvliegtuig met materiaal, kwam veel te laat volgens Gijs. "Er is kostbare tijd verloren gegaan." Hij begrijpt niet waarom er zo lang onderhandeld moest worden.

Als voormalig coördinator van B-fast is het voor hem dan ook extra pijnlijk: "We hebben veel inspanning en energie gestoken in training, in het concept... Nu zien we het als een kaartenhuisje in elkaar vallen."

Beluister het gesprek met Geert Gijs, voormalig coördinator B-fast, in 'De Wereld Vandaag':

Bron: vrtnws.be en 'De Wereld Vandaag'

Radio 1 Select