Over spelling, orthographe en Rechtschreibung

17 december 2016
Op zaterdag 17 december vindt de 27ste editie van het groot Dictee der Nederlandse taal plaats in Den Haag. Bestaat er zoiets als een groot Dictee in het Frans, Engels of Duits? Een vraag voor de VRT-collega's die in andere talen artikels schrijven voor de redactie.be

Uta Neumann vertelt dat er enkel scholencompetities bestaan in Duitsland, geen openbaar evenement zoals het Groot Dictee bij ons. De Duitsers zijn wel sterk begaan met spelling, zeker na de gecontesteerde spellinghervorming van twintig jaar geleden. Sommige kranten doen daar nog altijd niet aan mee. In '96 werd bijvoorbeeld beslist dat Schifffahrt drie f'en kreeg. Pas jaren later werd een handig streepje toegelaten: Schiff-Fahrt.

Elk jaar heb ik moeite om 'glückliches Neues Jahr' te schrijven

Volgende de hervorming van '96 moest neues met kleine n, maar later werd ook de hoofdletter N toegestaan. In Duitsland wordt er trouwens elk jaar een Wort en een Unwort van het jaar verkozen. Dit jaar was het Unwort 'Gutmensch', op zich een mooi woord, maar het wordt beledigend gebruikt voor al wie zich inzet voor vluchtelingen.

Anne François brengt in herinnering dat Fransen een lange traditie van dictees hebben. Keizerin Eugénie bestelde midden negentiende eeuw een dicteetekst bij auteur Prosper Mérimée. Ook 'les Dicos d'or' van boekenpaus Bernard Pivot liep tientallen jaren op de Franse televisie. In Franstalig België is er 'la dictee de Balfroid', genoemd naar een lerares, waar intussen zo'n 25.000 scholieren aan meedoen. De Franse spelling is voor het laatst hervormd in 1990. Sindsdien zijn er wel vereenvoudigingen gebeurd, zegt Anne François. Het moeilijkst vindt ze de woorden met een h. Chrysanthème. Of ook:

Ornithorynque

... het Franse woord voor vogelbekdier. En in het Engels? Nou, zegt Colin Clapson, onze taal gaat terug op de Bijbelvertaling van 16de en 17de eeuw, en sindsdien is er niet veel veranderd. Dat hoeft ook niet, het Engels is goed zoals het is. Groot-Brittannië is ook in dat opzicht conservatief. Aan grote dictees doen de Engelsen niet; in Amerika bestaat het wel. Moeilijke woorden voor Colin zijn

alleged, acceptable, acquired

Hoe Anne François, Uta Neumann en Colin Clapson hun taal spellen kun je elke dag lezen op Flandreinfo.be, Flandersnews.be en Flanderninfo.be, allemaal op deredactie.be.

 

Het Groot Dictee der Nederlandse taal, geschreven door A.F. Th. van der Heijden, zaterdag 17 december om 20u35 op Canvas. Met Philip Freriks en Freek Braeckman. En aan Vlaamse kant deelnemers Joris Hessels (acteur, televisiemaker), Mohamed Ridouani (schepen stad Leuven), Wouter Torfs (CEO Schoenen Torfs), Dominique Van Malder (theater-en televisiemaker), Kristien Bonneure (VRT-journalist), Sarah Vandeursen (televisiemaker), prof.dr. Tessa Kerre (Kliniekhoofd hematologie UZ Gent), Ruth Beeckmans (actrice), Els Pynoo (zangeres Vive la Fête), Lidewij Nuitten (reporter 'Iedereen Beroemd'), Toni Coppers (auteur), Judith Vanistendael (maker van beeldverhalen), Marnix Peeters (auteur, columnist), Emmanuel Stockbroekx (Belgisch hockey-international & zilveren olympische medaillewinnaar in Rio).

Radio 1 Select