Parlementen in vele vormen

25 februari 2017
Het halfrond, dat kennen we van het Belgische en het Vlaamse parlement. Maar de plenaire vergaderzaal kan ook andere vormen aannemen. En dàt heeft dan weer gevolgen voor de manier waarop daar aan politiek wordt gedaan.

Architectenbureau XML in Amsterdam vergeleek in het boek 'Parliament' het ontwerp van de parlementen van alle 193 lidstaten van de Verenigde Naties. Heel verschillende landen, maar de structuur van hun parlement is vaak eender. Er zijn vijf vormen te onderscheiden: het halfrond (geïnspireerd op de klassieke oudheid), het hoefijzer, de tegenovergestelde banken, de cirkel en het 'klaslokaal'. Dat heeft gevolgen voor het politieke bedrijf, zegt David Mulder van der Vegt.

In het Britse House of Commons (waar de Speaker of the House geregeld keihard 'Order! Order! roept) gaat het er verhit aan toe, precies omdat de inrichting daartoe aanzet. De 'cirkel' (ontstaan in Ijsland) is na de Tweede Wereldoorlog uitgeprobeerd in Duitsland, toen de hoofdstad van West-Duitsland nog Bonn was, met een egalitaire zetelverdeling. Het 'klaslokaal' is dan weer typisch voor China, Rusland en Noord-Korea, landen waar het parlement niet veel in de pap te brokken heeft.

Het parlement is een uitdrukking van een politieke cultuur, maar anderzijds geeft de zaal ook letterlijk vorm aan de politiek.

Elk van de vijf vormen stamt uit de negentiende eeuw, en is eigenlijk niet aangepast aan de moderne tijd.

Het vertrouwen in de democratie staat onder druk. Het zou mooi zijn om in dat verband na te denken over een nieuwe architectuur van de volksvertegenwoordiging.

Zelf heeft XML een alternatief ontworpen, een moduleerbare vergaderzaal in Brussel, tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap, waar volgens de noden kon worden geschoven met zitjes en tafels: van cirkelvormig tot een tête-à-tête. Een wissel van posities zorgt voor een heel andere manier van vergaderen en beslissingen nemen, vindt David Mulder van der Vegt.

Meer informatie over de publicatie 'Parliament' op de website van XML.