Psychiatrische hulp in coronatijden: "Wij laten mensen niet in de kou staan"

28 maart 2020
Photo by Eduard Militaru on Unsplash
Voor de psychiatrische ziekenhuizen in ons land is het nu moeilijker werken door de coronamaatregelen. Zo gebeurt groepstherapie individueel of in kleinere groepen. In sommige gevallen wordt geprobeerd om te helpen via telefoon of online. Het is wel nog altijd mogelijk om opgenomen te worden. "Er zijn veel mensen met psychische problemen die nu in crisis geraken, wij laten hen niet in de kou staan, zegt Jaak Poncelet, algemeen directeur van het psychiatrisch ziekenhuis Asster in Sint-Truiden.

Asster in Sint-Truiden is met 600 bedden het grootste psychiatrische ziekenhuis in Vlaanderen. Net zoals andere zorginstellingen moet het door het coronavirus extra maatregelen nemen en therapieën aanpassen, en dat is niet evident voor patiënten en zorgverleners. Asster behandelt mensen met zeer uiteenlopende problematieken. "De meesten kunnen de coronacrisis en de maatregelen goed begrijpen en plaatsen", zegt algemeen directeur Jaak Poncelet.

Het gevoel van angst bij patiënten met een psychose is nu nog groter. Voor hen, en voor de geestelijke gezondheidszorg, is dit een enorme uitdaging.

"Maar voor sommigen is het extra moeilijk, vooral mensen met een psychose. Zij kampen sowieso al met meer angsten dan mensen zoals u en ik. Het evenwicht tussen draagkracht en draaglast, waar wij zelf nu ook misschien mee worstelen, is bij hen meer verstoord. En ze kunnen ook veel minder goed de informatie die op ons afkomt -en dat is er veel- filteren. Daardoor wordt het gevoel van angst bij die patiënten nog groter. Voor hen, en voor de geestelijke gezondheidszorg, is dit een enorme uitdaging."

Andere therapievormen

Het personeel moet zich heel anders organiseren, zegt Poncelet. "We doen nu veel meer individuele therapieën. Sommige therapievormen zijn we anders moeten gaan organiseren. Groepstherapie bijvoorbeeld. Dat gaat niet meer door in zijn traditionele vorm. We hebben dat moeten omvormen naar 2, 3, maximaal 4 mensen, op veilige afstand van elkaar. Dat geldt ook voor ergotherapie, bewegingstherapie..."

Het ziekenhuis heeft ook heel wat nieuwe vormen van nieuwe therapieën moeten creëren. "We hebben ook heel wat patiënten in dagbehandeling, die alleen overdag naar ons centrum komen. Dat kan nu niet meer door het gevaar op besmetting. Dus hebben we er een thuishospitalisatie van gemaakt, wat wil zeggen dat we vanuit het ziekenhuis online hulpverlening bieden, telefonische consulten doen, via chat, via Skype... Het is een grote uitdaging om met de moderne hulpmiddelen toch nabij te kunnen zijn en zorg te kunnen garanderen."

"Er is altijd iemand die luistert"

De zorgverleners proberen er om allerlei mogelijke manieren voor de patiënten te zijn. "Heel veel mensen zijn angstig, depressief, eenzaam, hebben nood aan opbeurende gesprekken. Een van de krachtpunten van de moderne psychiatrie is het inzetten van de groep, elkaar door interactie versterken. Dat is in deze tijd een pak moeilijker. Maar wij blijven erop aandringen dat mensen met het ziekenhuis contact blijven opnemen, dat er iemand is die luistert en op weg zet, tips geeft."

Er zijn veel mensen met psychische problemen die nu ook in crisis geraken. Wij gaan hen niet in de kou laten staan. We gaan geen mensen weigeren. Wie ernstige problemen doormaakt, nemen we op.

Van een opnamestop is dus geen sprake. "Dat wil ik heel sterk benadrukken", zegt Poncelet. "Er zijn heel veel mensen nu met psychische problemen die ook in crisis geraken. Wij gaan hen niet in de kou laten staan, wij nemen onze maatschappelijke verantwoordelijkheid. Als een opname uitgesteld kan worden of er onder een andere vorm hulp mogelijk is, zullen we dat doen, maar we gaan geen mensen weigeren. Wie ernstige problemen doormaakt, nemen we op."

"Geen bezoek, dat is hartverscheurend"

Poncelet haalt ook aan dat het bezoek van naasten, dat nu niet meer mogelijk is, een groot pijnpunt is. "Bezoekers zijn voor psychiatrische patiënten van groot belang. Contextbegeleiding, de betrokkenheid van de familie in de behandeling, wordt een stuk moeilijker."

"Er is alleen een uitzondering voor kinder- en jeugdpsychiatrie. Maar ook daar gelden strikte regels: afstand houden, geen kus, geen knuffel. Dat is natuurlijk hartverscheurend. Voor oudere psychiatrische patiënten is het zoals in de woonzorgcentra. We zoeken naar manieren om online contact te houden, maar het blijft heel moeilijk."

Beluister het volledige gesprek:

Lees ook:

Radio 1 Select