"Salafisten hebben niet allemaal een lange baard en een gebedsmutsje op"

19 mei 2018
Er wordt veel over maar zelden mét salafisten gepraat. Journalist Chams Eddine Zaougui heeft het wel gedaan: hij ging praten met een kleine selectie van Vlaamse salafisten. Eddine Zaougui vertelt over zijn ervaringen in "Interne Keuken".

De term salafisme valt regelmatig eens. Als er ergens een aanslag gebeurt dan wordt er vaak een verband gelegd met salafisme. En om de zoveel tijd lijkt onze hele samenleving erdoor bedreigd te worden. Journalist Chams Eddine Zaougui wilde de term salafisme leren begrijpen en ging daarom praten met enkele Vlaamse salafisten. Hij ervaarde naar eigen zeggen dat het moeilijk is om 'salafisten' scherp af te lijnen als een groep. 

Salafisten hebben niet allemaal een lange baard

Voorvaderen

"Salaf is een arabisch woord dat 'voorgangers' of 'voorvaderen' betekent. Je kan het woord op twee manieren interpreteren. Enerzijds heel algemeen, namelijk: iedereen die ons voorgegaan is in het geloof. Tot de salaf behoren dan de profeet en de eerste drie generaties van moslims. Op zich is salaf dus geen negatief begrip voor moslims. Je zou zelfs kunnen zeggen dat veel moslims iets salafistisch hebben. Maar het woord salaf kan ook heel specifiek en letterlijk geïnterpreteerd worden. Moslims die dat doen willen zoveel mogelijk leven zoals de profeet en de eerste drie generaties moslims dat gedaan hebben. Die groep van moslims vertoont eigenlijk bijna imitatiegedrag", vertelt Eddine Zaougui.

Salafisme is heel divers

Het typisch beeld dat we hebben van een salafist is: een man met een gebreid gebedsmutsje, een baard, opgetrokken sokken en een kleed boven de enkels. Maar volgens Eddine Zaougui ziet maar een klein deel van de salafisten er uiterlijk zo uit. "Toen ik met salafisten ging praten viel me op dat mensen elkaar ook tegenspreken. Ik merkte dat ze hun eigen klemtonen leggen en een eigen kijk op salafisme hebben. Daarom is het hele idee dat salafisme oprukt ook zo moeilijk te meten, want of iemand een salafist is of niet valt op zich al moeilijk te meten. Bovendien onderhouden veel van de salafisten die ik sprak goede contacten met gewone moslims. En ze bezoeken net als andere moslims de reguliere moskeeën."

Is salafisme een bewuste keuze?

De meeste salafisten waar Eddine Zaougui mee sprak, zijn dat geworden en hebben het salafisme dus niet meegekregen van thuis. "De sociale context is hierin heel belangrijk want geloof heeft niet altijd alleen met geloof te maken. Het heeft ook te maken met bepaalde onzekerheden van mensen en crississen waar mensen in zitten. Veel moslims hebben het gevoel dat ze tussen twee stoelen in vallen: enerzijds de Arabische identiteit die ze hebben meegekregen. Anderzijds de Belgische context waarin ze geboren zijn. Sommige mensen vinden nergens echt aansluiting en willen ergens thuiskomen. Een seculiere samenleving biedt dan niet altijd goede oplossingen voor de vragen waar ze mee worstelen en de crisissen waar ze in zitten. Dit in tegenstelling tot het salafisme dat een duidelijke vorm van geloof biedt", legt Chams Eddine Zaougui uit.

 Jongeren en salafisme

"Veel mensen streven naar een islam in de zuiverste vorm. Dat spreekt jongeren die op zoek zijn naar iets aan. We denken dan vaak dat het gaat om onkritische jongeren die geïndoctrineerd zijn. Maar het tegendeel is waar: het zijn vaak jongeren die zelf op zoek zijn en zich niet zomaar neerleggen bij de islam die ze meekrijgen van hun ouders. Die zoektocht is interessant", aldus Eddine Zaougui. 

Terrorisme?

Is er een verband tussen terrorisme en salafisme? De salafisten waarmee Eddine Zaougui sprak, trekken volgens de journalist een heel scherpe grens. "Ze vertelden mij dat terroristen godsdienst oppakken als een wapen. Volgens hen laten terroristen ook geen boeken na omdat het geen geleerden zijn. Daarom verdiepen salafisten zich net wél vaak in de koran. En ze bieden zichzelf vaak ook aan als bondgenoten tegen het terrorisme. Ze beweerden ook geen voorstanders te zijn van leiders zoals Fouad Belkacem die jongeren mee op sleeptouw nemen. Zulke leiders beschouwen ze als oproerzaaiers", verklaart Eddine Zaougui.

Uitdagingen

Eddine Zaougui besluit dat salafisme een woord is dat synoniem is geworden voor terrorisme, onveiligheid en radicalisering. En dat werpt muren op, vindt hij. "Het stelt onze samenleving voor uitdagingen. Maar als we zo alarmerend over salafisme praten dan moeten we op z'n minst eerst nagaan waarover we precies praten. Misschien is het best wel mogelijk om tegelijk een volwaardige Belg én een praktiserende moslim te zijn", besluit hij.

Lees ook