"Zie angst, hoe gruwelijk het ook is, als een uitnodiging om sterker te worden"

8 januari 2020
1 op 5 mensen heeft last van angststoornissen en aanvallen. Daarmee is het de meest voorkomende psychische stoornis in Vlaanderen. Vooral vrouwen zouden last hebben van het probleem. Hoe is dat te verklaren en op welke manier geraak je ervan af?

Professor Damiaan Denys is psychiater en filosoof. Hij is gespecialiseerd in angst- en paniekaanvallen. Als filosoof vindt hij dat angst nu eenmaal hoort bij ons bestaan, maar als arts behandelt hij mensen die er in overdreven mate mee te maken krijgen.

“Bij een angstaanval krijg je een gevoel van heel hevige angst waar je zelf als persoon lijkt te verdwijnen en de wereld anders wordt. Het verdwijnt spontaan maar is zo heftig en ontregelend waardoor je bang wordt dat je het in de toekomst opnieuw zal krijgen”, vertelt Damiaan Denys in De Wereld van Sofie.

“Voor veel mensen die eraan lijden is het enorm afschrikwekkend, het is moeilijk te beheersen en het voelt alsof je gaat doodgaan, omdat het aanvoelt als een hartaanval”.

Verlies van controle

De oorsprong van een paniekaanval ligt bijna altijd aan een gevoel van controleverlies. Dat kan gebeuren als iemand overlijdt, je tekortschiet in iets of je het gevoel krijgt dat je geen controle hebt over jezelf en de wereld.

Wat kenmerkelijk is, is dat het heel erg plots gebeurt. Je krijgt hartkloppingen, je begint te zweten, je haartjes gaan rechtop staan,... Er gebeuren allerlei dingen die je je lichaam in alarmtoestand brengen. Het is alsof er een gevaarlijke leeuw in je buurt staat maar die leeuw is er niet.

De afwezigheid van een werkelijke dreiging maakt zo’n angstaanval vaak onbegrijpelijk voor veel mensen.

Iedereen wordt geboren met angst, maar het is niet per se slecht

Angst komt heel veel voor. Iedere persoon op deze wereld wordt ermee geboren en het is niet per definitie iets slecht. Het wordt pas een stoornis op het moment het belastend is, je er niet mee om kan gaan en het een impact heeft op je leven.

Als je in een hele veilige situatie opgroeit, en nooit hebt moeten vallen of falen, dan creëer je ook die weerbaarheid niet

Het angstgevoel is bovendien ook toegenomen in de meeste westerse landen, en dat is een grote paradox want de veiligheid van landen is er bijna overal op vooruit gegaan. “Als je in een hele veilige situatie opgroeit, en nooit hebt moeten vallen of falen, dan creëer je ook die weerbaarheid niet”.

De toename in angst komt dus omdat we omringd zijn door een veilige omgeving. Iedereen heeft een smartphone, niemand waagt het om zonder op pad te gaan, maar we worden er ook afhankelijk van, en veel kwetsbaarder.

Hoe kan je er als buitenstaander mee omgaan?

Probeer eerst en vooral mensen bij te staan en tot rust te brengen. Later kan er misschien gekeken worden naar een behandeling door een professional, gedragstherapie of medicatie.

Antidepressiva kunnen ook helpen. Ze zwakken het angstig gevoel af, waardoor alles wat meer relatief wordt.

Vermijd de angst niet

Wat we allemaal doen, maar niet zouden moeten doen, is datgene waar we bang voor zijn vermijden. Dat lijkt de meest voor de hand liggende oplossing, maar het is de slechtste, want de angst wordt alleen maar groter.

“Vermijden van de werkelijkheid zal er alleen maar voor zorgen dat die werkelijkheid de volgende keer nog afschrikwekkender wordt. Je mag de angst niet de ruimte geven om je leven in te nemen. Je moet het zelf opnieuw veroveren, en dat is lastig maar ook heel belonend”.

Zie de angst, hoe gruwelijk ze ook is, als een uitnodiging om sterker te worden

Sterke mensen zijn vaak geconfronteerd geweest met problemen, en ze zijn alleen maar zo sterk kunnen worden door problemen en angst. De weerstand van de werkelijkheid nodigt ons eigenlijk uit om een betere en sterkere persoon te worden. Zie de angst, hoe gruwelijk ze ook is, als een uitnodiging om sterker te worden”.

Beluister het volledige gesprek:

Lees ook:

Radio 1 Select