Strabisme

7 november 2020
Michael Lievens is zaterdag onze gast. We gaan het zeggen zoals het is: Michael Lievens kijkt scheel. Daarom hebben we hem uitgenodigd.

Scheelzien is een esthetisch probleem, dachten wij. En een handige oogchirurg volstaat om een en ander recht te zetten, letterlijk in dit geval. Dachten wij dus. Maar wij dachten verkeerd. Scheelzien is een handicap.

Scheelkijkers - mensen met strabisme - hebben geen dieptezicht. De wereld is voor hen een plat vlak. Ze weten zich uit de slag te redden: bomen in de verte zijn kleiner, het voetpad lijkt verderop smaller, op basis van dat soort waarnemingen kunnen ze toch diepte en afstand inschatten.

U weet vast hoe dieptezicht werkt. Met ons ene oog zien we een beeld dat lichtjes verschilt van het beeld dat het andere oog ziet. Dat heet stereozicht. Onze hersenen puzzelen die twee beelden samen, en daaruit ontstaat dieptezicht. Als je scheelkijkt verschillen de twee beelden van de twee ogen zo sterk van elkaar, dat ze niet bij elkaar vallen te puzzelen. Dus leren de hersenen van de scheelkijker om één van de twee ogen te negeren. De scheelkijker kijkt met slechts één oog en heeft dus geen stereozicht.

Je zou verwachten dat het dieptezicht vanzelf terugkomt als de oogchirurg de scheve ogen recht zet. Maar dat gebeurt niet, de wereld blijft plat, ook na de operatie. Daar keken wij van op. Blijkbaar moeten je hersenen op jonge leeftijd dat dieptezicht verwerven. Eens je die ideale leeftijd voorbij bent, lukt het niet meer. Of zeer moeizaam.

Suzan R. Barry is hoogleraar neurobiologie en heeft ook strabisme. Sinds Olivers Sacks een artikel over haar schreef staat ze bekend als Stereo Sue. Ze heeft over scheelkijken en dieptezicht het boek Diepte leren zien geschreven en Michael Lievens heeft het vertaald. Hij is voorzitter van de VZW Scheelzien.org.

Diepte leren zien is een titel die doet vrezen dat het een zelfhulpboek is, maar het is veel meer dan dat. Het is het boeiende relaas van iemand die zichzelf dieptezicht heeft aangeleerd, het is een boek over onze ogen, maar vooral over onze hersenen.

Beluister het volledige gesprek :