Trekmieren

30 januari 2021
© Harvard University Press
In het Engels hebben trekmieren een indrukwekkender naam: army ants. Dat klinkt agressiever, en terecht. Trekmieren komen op geweldadige wijze aan voedsel: ze gaan gezamenlijk op rooftocht, in een horde van honderdduizenden, en laten een spoor van vernieling achter.

Wie Honderd jaar eenzaamheid heeft uitgelezen tot de laatste bladzijde, kent de allesvernietigende vraatzucht van trekmieren. Op het eind van het magistrale boek wordt de laatste Buendía geboren, maar hij leeft geen 24 uur.

En toen zag hij het kind. Het was nog slechts een opgeblazen, uitgedroogd vel en alle mieren van de hele wereld sleepten het moeizaam naar hun nesten over het stenen paadje in de tuin.

Niet alles in de verhalen van Gabriel Garcia Marquez is realistisch, maar dit wel. Als ze op strooptocht vertrekken, verlaten trekmieren hun nest in zwermen van wel twintig meter breed, op zoek naar voedsel. Ze doden hun prooi, trekken het in hanteerbare stukjes en dragen het terug. En sommige soorten vallen daarbij ook kleine zoogdieren aan, meestal jongen die zich niet kunnen verweren of zich uit de voeten maken. Marquez heeft dat dus niet verzonnen.

Daniel J.C. Kronauer, entomoloog gespecialiseerd in sociale insecten, bestudeert trekmieren en heeft daarover Army Ants geschreven

Fascinerende beesten, die trekmieren. U weet dat de mierenhoop het nest is van de mier? Ook van de trekmier. Maar trekmieren gebruiken geen blaadjes en takjes om hun nest te bouwen, ze zijn zélf de bouwstenen van de mierenhoop. Ze haken zich met honderduizenden aan elkaar vast tot een kluwen dat de koningin, de eitjes en de voedselvoorraad beschermt.

Diezelfde bouwtechniek passen ze ook toe op hun rooftochten. Als ze een kloof over moeten of als ze van de ene tak naar de andere tak willen, bouwen ze een brug door zich aan elkaar vast te haken. De mieren in de constructie blijven desnoods uren stilzitten terwijl hun zussen over hen heen lopen, tot de rooftocht achter de rug is.

Peter Berx, organisator van tuinsafari's en vliegenmepperhater want insectenminnaar, heeft voor ons Army Ants gelezen. Waarvoor dank en tot zaterdag, Peter.

(Spoiler alert: Hier staat een geestig filmpje dat het boek waarover we het gaan hebben prachtig samenvat. Als u dat bekijkt, hoeft u niet naar Interne Keuken te luisteren en kan u bijvoorbeeld vogels gaan tellen. Want het is vogeltelweekend.)

Beluister het volledige gesprek :