Unieke rechtszaak in België: arts zou ongevraagd een donorkind bij wensouders verwekt hebben

10 september 2019
In de rechtbank van Brugge is een bijzondere zaak ingeleid: een man dagvaardt een arts die in de jaren 80 zijn moeder met donorzaad zou hebben bevrucht. Het was nochtans de bedoeling om het zaad van haar echtgenoot te gebruiken.

De zoon, 36 jaar ondertussen, stootte een half jaar geleden op het bedrog toen hij nietsvermoedend bij een internationale DNA-databank zijn etniciteit wou nagaan. Groot was dan ook zijn verwondering toen hij plots gematcht werd met een halfbroer. Hij contacteerde hem en vernam dat de vader van de halfbroer een spermadonor was die begin jaren 80 zijn zaad had gedoneerd aan het ziekenhuis waar zijn ouders werden behandeld. De man is ondertussen overleden maar zijn halfbroer die bij hem opgroeide kon vertellen dat hij wel vaker sperma doneerde. De zoon vreest nu dat hij meerdere biologische halfbroers en -zussen zou hebben die niet op de hoogte zijn. Ondertussen is ook een halfzus opgedoken.

De ouders van de man waren naar het ziekenhuis AZ Sint-Jan in Brugge gegaan toen het niet lukte om spontaan zwanger te worden. Na onderzoeken bleek de echtgenoot te kampen met verminderde vruchtbaarheid. De arts stelde voor om de vrouw te insemineren met het zaad van haar echtgenoot. In 1983 beviel de moeder van een zoon. De ouders hebben tot nu altijd verondersteld dat het kind biologisch van hun beiden was.

Spermacocktail

De zoon stapt nu naar de rechter omdat hij wil dat de dokter zijn verantwoordelijkheid opneemt. Volgens hem wou het ziekenhuis in de eerste plaats geen intern onderzoek opstarten. Ook de dokter ontkent de beweringen. Volgens zijn advocaat, Rudi Vermeiren, heeft de dokter absoluut geen fouten gemaakt. "Wij contesteren de beweringen op feitelijk vlak, maar ook op juridisch vlak", aldus Vermeiren.

Sowieso blijft het onduidelijk hoe het is kunnen mislopen. Het kan om een onbewuste vergissing in het ziekenhuis gaan, maar volgens de advocaat van de Bruggeling kan het zeker ook bewust gebeurd zijn. "Het was in die tijd een courante praktijk om een cocktail te maken met sperma van de vader en van een goede donor, om de kansen op succes te vergroten", zegt Philippe Strubbe, de advocaat van de zoon.

Het was in die tijd een courante praktijk om een cocktail te maken met sperma van de vader en van een goede donor, om de kansen op succes te vergroten
Philippe Strubbe, advocaat van de zoon

Unieke zaak

"Het is voor het eerst in België dat een donorkind naar de rechter stapt om een onrecht niet alleen aan te kaarten maar ook om verantwoordelijkheid af te dwingen van diegenen die voor heel wat verdriet, onrust en schade zorgden." aldus Steph Raeymaekers van Donorkinderen vzw.

"Wat me het meest verontrust in deze zaak is dat het dus best mogelijk is dat er nog ouders zijn die geïnsemineerd werden met het zaad van een donor en dus niet met het sperma van hun eigen partner. En dat hen dit nooit is meegedeeld, noch dat zij hiervoor de toestemming hadden gegeven. Concreet kregen ze een ander kind, dan het kind waarvoor ze bij die arts aanklopten." gaat Steph Raeymaekers verder.

Wat me het meest verontrust in deze zaak is dat het dus best mogelijk is dat er nog ouders zijn die geïnsemineerd werden met het zaad van een donor en dus niet met het sperma van hun eigen partner
Steph Raymaekers, voorzitter vzw Donorkinderen

Geen alleenstaand geval

"Ik kan niet zeggen dat deze case me verbaast aangezien er in het verleden in het buitenland soortgelijke zaken werden opgestart. Het was gewoon een kwestie van tijd voor zulke vermoedens ook in ons land aan de oppervlakte kwamen bovendrijven", aldus Raymaekers. In Canada was er een zaak waarbij een fertiliteitsarts zijn of foutief sperma tijdens verschillende behandelingen gebruikte. Ook dichter bij huis zijn er verschillende zaken. Zo werd bij de Nederlandse arts Jan Karbaat vastgesteld dat hij in bepaalde gevallen ander zaad gebruikte dan met de ouders afgesproken of meegedeeld. Beide artsen zijn ondertussen veroordeeld.

Het was gewoon een kwestie van tijd voor zulke vermoedens ook in ons land aan de oppervlakte kwamen bovendrijven
Steph Raymaekers, voorzitter vzw Donorkinderen

Op dit moment heeft Raymaekers weet van een zestal cases in België waarbij er iets is misgelopen bij de verwekking van het kind. Zo zou er ook sprake zijn van een donorkind dat door het zaad van de fertiliteitsarts zelf werd verwekt. "Koppels gaan op hun meest kwetsbare moment naar een arts, namelijk bij het niet kunnen vervullen van een kinderwens. De behandeling moet dan ook ethisch en op een correcte manier gebeuren." 

Raeymaekers roept daarom ouders maar ook de ondertussen volwassen kinderen op een DNA test te doen, hetzij via registratie bij één van de internationale DNA databanken of via een forensisch centrum. 

De advocaten hebben nu ruim een jaar de tijd gekregen om hun argumenten in te dienen. Het eigenlijke proces zal wellicht pas in 2021 beginnen.

Beluister het gesprek met Steph Raymaekers (voorzitter vzw Donorkinderen) in 'De Wereld Vandaag':

Bron: vrtnws.be en 'De Wereld Vandaag'

Lees ook:

Radio 1 Select