Herbeluister de 'Universiteit van Vlaanderen'

19 juni 2018
Inspirerende professoren en onderzoekers geven in colleges van 15 minuten het antwoord op een prikkelende vraag. Zo delen ze meteen ook de spannendste inzichten uit hun vakgebied met jou.

Hoeveel stress kan een mens aan?

Wist je dat het helemaal niet zo ongezond is om stress te hebben? Maar, we moeten ook niet overdrijven. Wanneer bereiken we onze stressgrenzen? Prof. dr. Elke Van Hoof kent als klinisch psychologe en stress-expert aan de VUB het antwoord.

Moet iedereen in de winter vitamine D slikken?

Spoiler: vitamine D is geen vitamine, maar een hormoon en hormonen maakt ons lichaam zélf aan. Maar... voor vitamine D heeft ons lichaam iets nodig: zon. Véééél zon. Meer dan er hier in de winter te zien is. Overwinteren op Tenerife dan maar? Of… vitamine D in pilletjes slikken? Prof. dr. Chantal Mathieu, endocrinologe aan de KU Leuven zet alle do's en dont's en nog veel meer op een rijtje.

Waarom werkt mijn wifi niet?

Het is een vraag die iedereen zich wel eens (gefrustreerd) stelt. We kunnen alvast verklappen dat het iets te maken heeft met het Amerikaanse leger en ook wel met dat fameuze internet of things. Na 15 minuten luisteren naar dit college van prof. dr. Steven Latré, expert in de computerwetenschappen en artificiële intelligentie aan de Universiteit Antwerpen, begrijp je helemaal waarom je wifi-signaal zo vaak hapert.

Smaakt je favoriete cola anders in Amerika?

Is het inbeelding, of smaakt dat blikje cola hier anders dan in Amerika? Wist je dat meer dan 90% van de voedingsproducten maar in één land verkrijgbaar zijn? Hoezo? Hebben wij dan andere smaakpapillen? Of spelen producenten een pienter spel? Prof. dr. Piet Pauwels van de Universiteit Hasselt leert je producten op een ander manier zien.

Hoe sta je minder lang in de file?

Aanschuiven op de autosnelweg, de verkeerde rij aan de kassa kiezen, wachten bij de damestoiletten. Sommige studies zeggen dat we zo'n drie jaar van ons leven bezig zijn met wachten. Of dit klopt of niet, daar spreken we ons in dit college niet over uit. Wat we wel kunnen doen, is de wetenschap inzetten om wachtrijen korter te maken. En dat is precies waar prof. dr. ir. Wouter Rogiest zich aan de Universiteit Gent mee bezig houdt. In een kwartiertje - zeker en vast geen verspilde tijd - geeft hij tips over hoe we wachttijden kunnen verminderen.

Hoe constructief is piekeren?

Woelen in je bed, ijsberen door de living, afwezig uit het raam staren... kan jij ook soms urenlang piekeren als er iets op je lever ligt? Wees dan blij, want piekeren is zinvol! Prof. dr. Ernst Koster van de Universiteit Gent legt uit hoe je ervoor zorgt dat je niet bij hem (of een collega-psycholoog) terecht komt door een overdosis gepieker.

Kunnen we met een deeltjesversneller het universum beter begrijpen?

Er waren mensen die dachten dat de wereld zou ontploffen als wetenschappers in de deeltjesversneller van Cern, nabij Genève, minuscule deeltjes met een gigantische energie tegen elkaar zouden doen botsen. De botsingen zijn intussen gebeurd, de wereld is niet ontploft, en prof. dr. Jorgen D'hondt van de VUB was euforisch. Want olala... wat hij allemaal te weten komt door twee ondenkbaar kleine deeltjes te laten botsen en dan naar de ravage te kijken, is ongelooflijk. En kan wetenschappers nog jaaaaren bezighouden. Hierbij alvast een voorproefje van 15'!

Waarom is Latijn leren geen tijdverspilling?

Een dode taal leren, het lijkt vandaag de dag wel het stomste wat je kan doen. Wetenschappen en levende talen leren, dat is de toekomst! Maar dat is buiten het enthousiasme van de Antwerpse latinist prof. dr. Christian Laes gerekend. Wedden dat je na het horen van dit college opnieuw de boeken induikt en Latijnse websites afschuimt?

Waarom is de Tour de France winnen niet meer belangrijk voor sponsors?

Wereldwijd besteden bedrijven elk jaar miljarden aan het sponsoren van sportwedstrijden. En nu komt KU Leuven-sportmarketeer prof. dr. Wim Lagae ons vertellen dat die bedrijven het niet belangrijk vinden of hun sporters winnen. Vreemd is dat. Zijn de verliezers dan stilaan de grote helden waar iedereen naar opkijkt? Of hebben die bedrijven gewoon geld te veel, professor Lagae?

Staat al van voor je geboorte vast hoe oud je wordt?

Prof. dr. Tim Nawrot van de Universiteit Hasselt is niet Madam Soleil, en toch kan hij min of meer voorspellen hoe oud iemand kan worden. Dat komt omdat hij milieu-epidemioloog is en telomeren kent én kan lezen. Hier volgt een lesje statistiek-meets-genetica-meets-epidemiologie-meets-milieukunde...

Wat gebeurt er met je hersenen als je slecht slaapt?

Om goed te kunnen slapen mag je niet te veel koffie drinken en niet te laat met je gsm bezig zijn. Dat weten we stilaan wel. Maar wat gebeurt er in je lichaam en je hoofd als je slecht slaapt? Prof. dr. Johan Verbraecken van de Universiteit van Antwerpe vertelt welke afval er in je hersenen achterblijft, welke tekorten je krijgt en hoe het komt dat je daarvan bleek ziet en wallen onder je ogen krijgt.

Waarom verlopen de Brexit-onderhandelingen zo moeilijk?

Theresa May vergelijken met een kat, de Brexit met de soeks van Marrakesh en de alternatieven met het bakken van een taart. Alleen de Gentse hoogleraar Dirk Van Poucke kan de onderhandelingen op zo'n beeldende en duidelijke manier uitleggen. Na het zien van dit college blijft enkel de vraag waarom het Verenigd koninkrijk en de Europese Unie niet even een kwartiertje de tijd uittrekken om naar prof. dr. Van Poucke te luisteren. Het zou jaaaaren tijd en miljoenen euro’s besparen.

Moeten we bang zijn voor de stad van de toekomst?

Bij een communicatiewetenschapper denk je spontaan aan iemand die kranten, radio of sociale netwerken bestudeert. Prof. dr. Pieter Ballon werkt als VUB-communicatiewetenschapper aan de stad van de toekomst. De verstedelijking explodeert en steden zijn voorzien van ontelbaar veel slimme computers en chips. Spelen wij weldra een rol in een sciencefictionfilm en moeten we bang zijn van die erg snuggere stad?

Leidt schelden tot een beter bestuur?

Een stevig potje schelden op sociale media is de politici van dit land niet vreemd. Wat denk je, leidt dit tot een goed bestuur? In de middeleeuwen was het alleszins het geval. Prof. dr. Jelle Haemers van de KU Leuven onderzoekt hoe gewone mensen het (scheld)woord gebruikten tegen de adel en burgerij om een beter bestuur te krijgen. En wat blijkt? Dat wij allemaal (ook onze politici) heel wat kunnen leren van die 'boertige' middeleeuwers. Het schelden gebeurde namelijk op een heel doordachte manier!

Doodt Alzheimer méér dan herinneringen?

Meer en meer mensen lijden aan Alzheimer. En wie iemand met Alzheimer kent, weet dat de ziekte méér is dan alleen maar vergeetachtig worden is. Redelijk ontstellend is dat artsen nauwelijks méér kunnen doen tegen de ziekte dan 100 jaar geleden. En toch... dr. Martijn Peters van de Universiteit van Hasselt kijkt hoopvol naar de toekomst.

Wat drijft iemand tot zelfmoord?

Als iemand zelfmoord pleegt is de eerste vraag die iedereen zich stelt: waarom? Waarom heeft hij/zij dat gedaan? En al te vaak wordt er dan een eenvoudig antwoord op gegeven: omdat hij liefdesverdriet had, omdat ze gepest werd, omdat hij een onverwerkt trauma had... Maar volgens prof. dr. Gwendolyn Portzky, van de Universiteit Gent, is het nooit zo simpel...

Wat heeft het spiraaltje met stenen en kamelen te maken?

Wist je dat je een sportzak moet meenemen naar de apotheker als je een spiraaltje gaat kopen? Want in een gewone zak past het niet! Dat is een akelig bericht voor iedereen die een spiraaltje overweegt. Maar VUB-professor gynaecologie Hendrik Cammu stelt alle vrouwen het komende kwartier gerust: het spiraaltje is een fantastische uitvinding. Maar het klopt wel van die sporttas...

Waarom ga jij vanavond weer te laat naar bed?

Wie kent het niet: 's avonds véél te lang tv kijken, 's morgens véél te moe wakker worden en vastbesloten zijn 's avonds extra vroeg te gaan slapen… En dan ga je 's avonds toch wéér te laat slapen. Hoe is dat toch mogelijk dat we er niet in slagen die ochtendlijke goeie voornemens 's avonds uit te voeren? Liese Exelmans doet aan de KU Leuven onderzoek naar ons media-gebruik en weet stilaan hoe het komt én wat we eraan kunnen doen!

Hoe groot is de kans dat je voor altijd bij elkaar blijft?

"Ik wil je man/vrouw zijn en ik beloof je trouw te blijven in goede en kwade dagen, in armoede en rijkdom, in ziekte en gezondheid. Ik wil je liefhebben en waarderen al de dagen van mijn leven" Ja, ja, het zal wel. Tot er iemand anders langskomt? Of tot je elkaar beu bent? Tot je het echt niet meer kan verdragen hoe hij/zijn altijd zit te snuffen als jullie aan het eten zijn? Of… blijven jullie écht voor altijd bij elkaar? Prof. dr. Dimitri Mortelmans van de Universiteit Antwerpen kan je alvast vertellen hoe groot de kans is.

Hoe word je wereldmarktleider met je eigen bedrijf?

Ben jij een ambitieuze ondernemer en wil je de wereld met je bedrijf veroveren? Hoe zorg je ervoor dat de hele wereld voortaan alleen nog joùw producten koopt? Vergeet het gat in markt, vergeet geldverslindende marketingcampagnes. Het enige wat je moet doen is naar dit college van de Hasseltse expert internationale handel prof. dr. Piet Pauwels kijken en over 15 minuten weet je wat te doen!

Hoe kan men over 500 jaar nog aan je skelet zien of je arm of rijk bent?

Een skelet geeft meer prijs dan je denkt. Van een skelet uit de middeleeuwen kunnen archeologen bijvoorbeeld de sociale status of voedingspatronen van die persoon achterhalen. Hoe gaat dat juist in zijn werk? En wat kunnen ze allemaal zien? Méér dan je zou denken. VUB-onderzoekster Marit Van Cant vertelt er je alles over!

Koop je beter voorverpakt eten?

Het antwoord op deze vraag lijkt eenvoudig: natuurlijk niet! Voor het milieu is het toch sowieso beter om onverpakt voedsel te kopen? Denk maar aan heel de plastic soup in de oceanen. Maar wat nu als al die verpakkingen voedselverspilling tegengaan? Prof. dr. Frank Devlieghere weet er als expert in de levensmiddelenconservering aan de UGent alles van.

Hoe stop je het duizelen in bed als je teveel gedronken hebt?

Ken je dat gevoel: veel te veel gin tonics gedronken, eindelijk in bed ploffen en dan... begint plots alles om je heen te draaien? En dat terwijl je op dat moment alleen nog maar wil slapen! Gelukkig is er prof. dr. Floris Wuyts, evenwichtsexpert aan de UAntwerpen. Want hij leert je in dit college hoe je dat tollen kan stoppen en gewoon rustig je roes kan uitslapen.

Waarom nemen rationele mensen domme beslissingen?

Mensen zijn de meest intelligente wezens op deze planeet. Toch slagen we er niet altijd in de beste keuzes te maken. Waarom maken we denkfouten? Prof. dr. Wouter Duyck is psycholoog aan de Universiteit van Gent en tracht ons wegwijs te maken in ons eigen brein. Vanuit de cognitieve psychologie analyseert hij de feilbaarheid van ons brein en de vreemde hersenkronkels die we soms maken.

Worden Europese gevangenen nog gefolterd?

"Hey! Wat voor vraag is dat nu? Nee toch? We leven toch niet meer in de middeleeuwen?" Is dat je reactie als je deze vraag leest? Als je ons een beetje kent, weet je dat het niet zo eenvoudig is, want dan zouden we de vraag niet stellen. De Brusselse prof. dr. in de criminologie Sonja Snacken tast samen met jou de (pijn)grenzen van het gevangeniswezen in Europa en België af en confronteert je met enkele ethische dilemma's.

Waarom moet je banger zijn van je eigen gsm dan van een gsm-mast?

Nimby kenden we al: not een gsm-mast in my backyard! Wil je ook weten wat ALATA betekent? luister dan goed naar prof. dr. Guy Vandenbosch, stralingsexpert aan de KU Leuven. Dan weet je meteen ook waarom je toch maar best niet met je gsm naast je hoofdkussen slaapt.

Waarom mag je de holocaust wél ontkennen?

In ons land is het ontkennen van de Holocaust bij wet verboden. En dat is niet goed en niet juist, vindt prof. dr. Patrick Loobuyck. Prof. Loobuyck is moraalfilosoof aan de UAntwerpen en UGent en hij ontkent zelf de Holocaust niet, maar legt wel uit waarom hij om filosofische redenen vindt dat hij het recht heeft om de Holocaust te ontkennen. Dit college gaat dan ook niet alleen over de Holocaust, maar over vrijheid van meningsuiting.

Waarom verstaan dove Vlamingen en Nederlanders elkaar niet?

Er bestaan nog heel wat misverstanden over gebarentaal. Bijvoorbeeld dat gebarentaal een beperkte woordenschat heeft, of dat je in gebarentaal niet over gevoelens kan praten. Of ook dat Nederlandse doven en Vlamingen elkaar even goed verstaan als horenden. Niet dus! Prof. dr. Myriam Vermeerbergen, taalkundige aan de KU Leuven, wil met veel plezier al deze vooroordelen de wereld uit helpen.

Staan er in 2070 palmbomen op de purperen hei?

In Maasmechelen staat een teletijdmachine, de Ecotron. Die bestaat uit 14 glazen stolpen waaronder planten groeien. Dr. Natalie Beenaerts, expert milieubiologie aan de UHasselt, legt in een kwartiertje uit hoe ze met die Ecotron te weten zal komen welke planten er over 50 jaar op de Limburgse heide staat. Nog altijd heide? Of maakt die geen schijn van kans meer, en zullen de kokosnoten er uit de palmbomen vallen?

Zijn belastingen onrechtvaardig?

Dit college is ten zeerste aanbevolen voor politici en revolutionairen. Want professor Michel Maus waarschuwt: de revolutie is nabij.

Koop je beter glazen of plastic flessen?

Je staat in de supermarkt, je geeft een feestje en wil wat frisdrank kopen. Dan slaat de twijfel toe: koop je glazen flessen of toch maar die plastieken die een pak minder wegen?

Een college van Karine Van Doorsselaer.

Mag je belastingen ontwijken?

Wielrenners en tennissers die naar Monaco emigreren, fortuinlijke Belgen die zich in Zwitserland of Luxemberg huisvesten, bedrijfsleiders maar ook kleine zelfstandigen wiens naam genoemd wordt in het Panamaschandaal... Er wordt wel eens gegrapt dat belastingontwijking de nationale sport van de Belgen is. Maar mag het altijd/soms/nooit? UHasselt-professor fiscaal recht Niels Appermont legt uit waarvoor je in de gevangenis kan terechtkomen en waarvoor enkel in de hel.

Waarom wordt je voorgesneden appel niet bruin in de supermarkt?

Hatelijk, nog voor je appel helemaal op is, begint hij al bruin te worden. Liever een voorgesneden exemplaar kopen in de supermarkt dan. Maar is dit wel zo gezond? Hoe zorgen ze er in de supermarkt voor dat die appel niet bruin wordt? Spuiten ze er allerlei stoffen in? En zijn die dan gevaarlijk? Veel vragen, en gelukkig kent ook iemand het antwoord: prof. dr. ing. Imca Sampers, microbiologe aan de Universiteit Gent.

Waarom kan je op bol.com nog geen teletijdmachine kopen?

Hoe leuk zou het zijn om bij je volgende vakantie niet enkel naar een ander land, maar ook naar een andere tijd te reizen? Je kan je oma ontmoeten als ze jouw leeftijd had en misschien de Tweede Wereldoorlog vermijden door Hitler toe te laten op de kunstschool. Niet zonder gevolgen dus! Professor Barabas, euh, professor Pieter Thyssen - fysicus en filosoof aan de KU Leuven - vult zijn dagen helaas niet met het bouwen van een teletijdmachine, maar wel met het filosoferen over de consequenties ervan. Want wat als jij nu diezelfde oude lieve oma per ongeluk vermoordt, hoe kon je dan geboren zijn?
 

Word je dik van de pil?

Baas is eigen buik! Dat was het moto van de feministen in de jaren 60. De pil heeft hier ontegensprekelijk een bijdrage geleverd aan de ontvoogding van de vrouw. Maar wat gebeurd er daar allemaal in die buik nadat je een pilletje hebt gekregen? In eerste instantie zorgt het er natuurlijk voor dat je elke maand niet meer vruchtbaar bent. Maar, volgens de overlevering zijn er enkele nare consequenties. Je zou er minder goesting door krijgen, het zou niet 100 procent betrouwbaar zijn en je wordt er dik van. Maar wat klopt daar nu eigenlijk van? Professor Hendrik Cammu is gynaecoloog aan KU Leuven start zijn verhaal bij het prille begin en onderscheid daarna de feiten van de fictie.
 

Drink je binnenkort water uit de noordzee?

Jij mag dan misschien wel elke keer de kraan dichtdoen terwijl je je tanden aan het poetsen bent... eigenlijk is dat maar een symbolisch zuinig zijn met water. Als je weet dat er 70 liter water nodig is voor een kopje koffie, 4000 liter voor één biefstuk én dat er elk jaar méér mensen méér koffie en biefstuk willen, dan begrijp je dat we op zoek moeten gaan naar méér drinkbaar water. En net als voor zovele wereldproblemen, kunnen we daarvoor rekenen op wetenschappers. En op dr. Marjolein Vanoppen van de UGent.

Kunnen we over 10 jaar elke kanker genezen?

Prof. dr. Filip Lardon is oncoloog aan de Universiteit van Antwerpen. Dagelijks gaat hij met zijn onderzoeksteam op zoek naar nieuwe middelen om kanker te bestrijden. En er is hoop! Want hoewel er steeds meer mensen kanker krijgen, worden de behandelingen ook steeds effectiever. Hoe effectief? Professor Lardon legt het beeldend uit.

Einstein vs Edison - wie had het meest briljante idee voor verlichting?

Dat zowel Einstein als Edison twee briljante kerels waren, daar bestaat geen twijfel over. Maar wiens ideeën waren het revolutionairst op vlak van verlichting? Dat Einstein zich bezig hield met de speciale relativiteitstheorie, quantumfysica en grappig op de foto staan, dat wisten we al. Maar hield hij zich ook bezig met verlichting? Wel... Aan de UHasselt weten ze het antwoord en prof. dr. Jean Manca - zelf ook fysicus - verklapt het in dit college!

Kan tijd kapot?

Kan tijd kapot? En wat is tijd eigenlijk? Prof. dr. Walter Weyns van Antwerpen is gefascineerd door tijd. Deze ogenschijnlijk gemakkelijke vraag is namelijk niet zo eenvoudig te beantwoorden. Eerst probeert hij tijd te definiëren en als dat gelukt is, gaat hij na of tijd kapot kan. Of het de socioloog lukt om in een beperkte tijdspanne van 15 minuten een antwoord te formuleren, hoor je in dit college.