Vanaf vandaag kan je een zelftest kopen bij de apotheek: hoe werkt het?

6 april 2021
Foto; Mika Baumeister
Vanaf vandaag, dinsdag 6 april, zullen de eerste zelftests, waarmee je jezelf kan testen op het coronavirus, geleverd worden aan de apotheken. Hoe werkt zo'n test? Is die betrouwbaar? En wat als de test positief of negatief kleurt? Een antwoord op de meest gestelde vragen.

Welke testen bestaan er?

Er worden ondertussen al heel wat testen gebruikt om het coronavirus op te sporen. VRT NWS-journalist Koen Wauters test ze uit in onderstaande video.

 

  • PCR-test: de meest voorkomende test. Een verpleegkundige gaat met een wisser diep in de neus of de keel, de test wordt onderzocht in een laboratorium. Het is de meest betrouwbare test, maar je moet wel even wachten op het resultaat.
  • Speekseltest: het virus wordt hier gezocht in het speeksel van iemand. Voordeel: je hoeft niet naar een arts, je kan het zelf doen. De test moet wel nog steeds naar een labo om daar onderzocht te worden.
  • Sneltest (de snelle antigeentest): beetje vergelijkbaar met de PCR-test. Ook hier zal een arts een - vrij lange - neuswisser gebruiken. De test moet wel niet worden opgestuurd naar het labo. Na gemiddeld 15 minuten heb je je resultaat. Deze testen zijn - zeker als je negatief test - minder betrouwbaar dan de PCR-testen.
  • Zelftest (antigeen): exact hetzelfde als de sneltest, alleen is de wisser veel minder lang, waardoor je de test zelf kan uitvoeren. Ook hier moet de test niet opgestuurd worden naar het labo. Het is dit type testen dat je nu kan kopen in de apotheek.

Daarnaast bestaat er ook nog de serologische zelftest, die je dus ook zelf zou kunnen afnemen. Bij ons zijn ze niet toegelaten, maar je kan ze wel online vinden. Alleen zegt het resultaat ervan heel weinig. De serologische test gaat in het bloed zoeken naar antilichamen en geeft dus aan of je in het verleden besmet bent geweest. Ze zeggen niets over een huidige besmetting.

Waar en wanneer zal ik zo'n zelftest kunnen kopen? En hoeveel kost het?

De sneltesten zullen enkel verkocht worden bij de apotheek. In België zullen de zelftests dus niet aangeboden worden in de supermarkten, zoals in sommige andere landen. In Duitsland zijn zulke testen sinds begin deze maand te koop bij supermarktketens Lidl en Aldi, maar dat gaat ons land (nog) niet toelaten. Reden? Het is belangrijk dat iemand met kennis van zaken uitleg kan geven over hoe de test moet worden uitgevoerd.

Een zelftest zal ongeveer 7 à 8 euro kosten. Voor wie recht heeft op een verhoogde tegemoetkoming via de ziekteverzekering zullen ze worden terugbetaald. "Concreet zullen deze mensen 2 testen per week kunnen kopen voor elk lid van hun gezin aan 1 euro per test. Voor alle andere mensen is er geen terugbetaling voorzien", zegt minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit).

Nog dit: enkel de zelftesten die goedgekeurd zijn door het geneesmiddelenagentschap FAGG zullen hier mogen worden verkocht. Momenteel is nog maar één zelftest goedgekeurd door het FAGG.

Hoe betrouwbaar zijn die testen eigenlijk?

De zelftesten zijn even betrouwbaar als de sneltesten, net omdat het hier om exact dezelfde test gaat. Maar wacht even, was er van die sneltesten niet gezegd dat ze wat minder betrouwbaar zijn dan bijvoorbeeld de PCR-test? "Klopt", geeft ook professor microbiologie Herman Goossens (Universiteit Antwerpen) aan. "En dus zijn deze zelftesten - net als de sneltesten - niet 100 procent accuraat. Het zou dus kunnen dat je negatief test, maar toch besmet bent en dus ook besmettelijk bent voor anderen."

Er wordt meer specifiek gesproken van een betrouwbaarheid van zo'n 80 procent, wat dus betekent dat één op de vijf besmette personen toch negatief test. Daarbovenop kan je de test ook fout uitvoeren, al is het volgens Goossens "eigenlijk kinderspel". "Sommige mensen hebben wel moeite met het lezen van het resultaat, omdat het streepje soms niet helemaal duidelijk is. Als je twijfelt, moet een PCR-test zekerheid bieden."

Wat moet ik dan doen als ik negatief test?

Simpel: hetzelfde als iedereen. Net omdat de testen geen 100 procent garantie geven, zal je je nog steeds moeten houden aan alle maatregelen, zoals afstand houden en mondmaskers dragen. "Deze testen zullen nooit de maatregelen vervangen. Dat wordt een moeilijke boodschap", zegt Goossens daarover.

Maar waarom zou je dan überhaupt zo'n test doen? "Het is een én-én-verhaal. Je bouwt hiermee toch een extra stukje veiligheid in", zegt Goossens. Stel: je wil afspreken met vrienden of je wil je bomma - die je knuffelcontact is - gaan bezoeken. Voortaan kan je jezelf voordien even snel testen. Als die test positief is, dan blijf je thuis. Dat resultaat had je anders niet geweten, omdat je misschien (nog) geen symptomen hebt.

"Hoe meer er getest wordt - ook met zelftests - hoe meer besmette mensen we gaan detecteren. Elke besmetting die we vinden, is er een gewonnen", zegt Goossens. "Ook superverspreiders - mensen die veel virusdeeltjes hebben en dus sneller anderen besmetten - zullen we zo sneller vinden."

Wat als de test positief is?

Dan zal je een dokter moeten contacteren, zo zegt het koninklijk besluit. "Concreet zal er dus worden gevraagd om je te laten testen met een klassieke PCR-test, ofwel in een testcentrum ofwel bij een dokter", zegt Goossens. Enkel met een PCR-test ben je zeker van je resultaat.

Kunnen de zelftesten op termijn gebruikt worden in horeca of bij evenementen?

Wanneer premier Alexander De Croo (Open VLD) enkele weken geleden zei dat de cafés en restaurants normaal op 1 mei de deuren weer mogen openen, zei hij er ook meteen bij dat "testen" daarin een belangrijke rol kunnen spelen. Je zou die lijn ook kunnen doortrekken voor evenementen. Binnen een maand organiseert Vlaanderen een testevenement, waar iedereen zal worden getest. Op die manier wil de overheid kijken of testen een mogelijkheid kunnen zijn om in de toekomst meer mogelijk te maken.

Maar dat lijkt makkelijker gezegd dan gedaan. "Zelftesten gebruiken bij bijvoorbeeld evenementen vind ik geen goed idee", zegt Goossens. "Als je veel geld betaald hebt voor een concert, wil je daar toch écht wel naartoe. Wie gaat die test dan goed uitvoeren met het risico dat hij niet toegelaten wordt?"

Ook coronacommissaris Pedro Facon en minister Vandenbroucke benadrukten vandaag dat een zelftest voorlopig niet mag worden gebruikt "als entreeticket op een evenement of activiteit".

"Dat is vandaag niet aan de orde", zegt Vandenbroucke. "We denken eerder aan andere toepassingen. Stel bijvoorbeeld dat een oudere buurman je vraagt om mee te gaan naar de dokter, en je wil heel zeker zijn dat je niet besmet bent, dan kan je een zelftest gaan kopen. Of een restaurant bijvoorbeeld dat een papier uithangt met de belofte dat al het personeel zichzelf elke drie dagen test met een zelftest. Zie het eerder als een soort van hoffelijkheid. "

Sneltesten - die afgenomen worden door een arts - zouden wel een optie kunnen zijn. "Maar duizenden mensen allemaal testen voor ze een zaal binnengaan, lijkt me ook niet evident", zegt Herman Goossens.

Bron: vrtnws.be en De ochtend