Verkiezingen Hongarije: Wie neemt het op tegen huidig premier Viktor Orbán?

17 oktober 2021
© Arnaud Jaegers (Unsplash)
In Hongarije kiest de verenigde oppositie dit weekend een kandidaat om het tegen premier Viktor Orbán op te nemen bij de parlementsverkiezingen van volgend jaar en mogelijk zijn plek in te nemen. Twee namen zijn nog in de running: Klára Dobrev en Péter Márki-Zay.

1. Wie mag de kandidaat van de verenigde oppositie kiezen?

Iedereen eigenlijk. De oppositie wil volgend jaar één kandidaat per kiesdistrict naar voren schuiven en ook één kandidaat-premier. Daarom hebben ze een voorverkiezing georganiseerd, naar eigen zeggen om niet in achterkamertjes de posten te verdelen, maar om de burgers zo veel mogelijk inspraak te gunnen. Het gevolg is dat kiezers van Fidesz, de partij van premier Viktor Orbán, ook kunnen stemmen natuurlijk en mee beslissen wie de kandidaat van de oppositie wordt.

2. Wie zijn de kandidaten Klára Dobrev en Péter Márki-Zay?

Klára Dobrev is een ervaren politica die ook carrière maakte in de Europese politiek. Ze is nu vicevoorzitter van het Europees parlement. Haar partij zou je links-liberaal kunnen noemen. Ze is erg pro-Europees en wil vooral ongedaan maken wat Fidesz, de partij van Orbán, de laatste tien jaar heeft gedaan. Ze is tegelijk controversieel: haar man is een voormalig premier van Hongarije, die terechtkwam in een afluisterschandaal. Fidesz hangt haar op als een stroman voor haar man, die bijzonder onpopulair is.

Péter Márki-Zay is op veel manieren eigenlijk het tegengestelde van Dobrev. Hij is niet de “typische” oppositiekandidaat: hij is een rechts conservatief, de rest van de oppositie is links-liberaal. Marki-Zay zit eigenlijk nog maar een paar jaar in de politiek. Hij raakte bekend in 2018, toen hij de kandidaat van Fidesz versloeg en burgemeester werd van Hódmezővásárhely.

Hij is eigenlijk de verrassing van deze voorverkiezing. Hij werd derde in de eerste verkiezingsronde en eigenlijk dacht iedereen dat hij uit de race zou stappen. Want er was nog een kandidaat die in de eerste ronde méér stemmen had dan hij, de burgemeester van Boedapest. Die was aan het begin de topfavoriet om de voorverkiezingen te winnen, maar Márki-Zay is er dus in geslaagd om die uit de race te kegelen in onderhandelingen.

3. Wie van deze twee kandidaten zal het halen?

Volgens de peilingen is het echt een nek-aan-nek race, die beïnvloed kan worden door veel factoren. Wat we weten is dat Dobrev een heel trouw electoraat heeft, dat sowieso zal komen opdagen voor de tweede ronde. Maar wat we niet weten, is hoe de kiezers van andere kandidaten zich zullen gedragen. 

Er zijn in de eerste ronde drie kandidaten afgevallen. Van twee van die drie weten we dat de kiezers eerder naar Márki-Zay zullen neigen, maar de derde was, de burgemeester van Boedapest, is een linkse figuur. Zijn achterban is niet zo homogeen en dus is het moeilijk in te schatten waar zijn stemmen naartoe zullen gaan.

4. Wie van deze twee kandidaten maakt het meeste kans tegen Orbán?

Analisten zeggen dat ongeacht de kandidaat, de oppositie echt een reële kans heeft om Fidesz en Orbán te verslaan. Het kiespubliek in Hongarije is verdeeld in drie blokken. Je hebt de kiezers van Fidesz, de kiezers die voor de oppositie stemmen en de kiezers die nog niet beslist hebben voor wie ze zullen stemmen.

Polls geven aan dat die onbesliste kiezers eigenlijk zelden of nooit voor Fidesz gaan stemmen. Dus is het de taak van de oppositie om net die kiezers te overtuigen. Volgens polls heeft op dit moment Márki-Zay een betere kans om meer kiezers te overtuigen dan Dobrev, die misschien toch iets te controversieel blijkt.

5. Welke gevolgen kan deze verkiezing voor de rest van de EU hebben?

Deze kandidaat zal het opnemen tegen Orbán volgend jaar en dus mogelijk de nieuwe premier worden van Hongarije. Als de oppositie wint, wil dat zeggen dat er na 10 jaar een verandering zal komen van het bestuur in Hongarije.

Dat is belangrijk voor de koers van het land dat overhoop ligt met de Europese Unie over van alles: de staat van de rechtsstaat, vrije media, LGBT-rechten en ga zo maar door. Hongarije vormt ook al jaren een tandem met Polen binnen de EU, als het gaat over al die dingen. Daardoor is het ook moeilijk voor de EU om iets te ondernemen, omdat voor sommige sancties unanimiteit nodig is.

Als er een nieuwe premier komt, kan die positie van Hongarije binnen de EU dus wel eens veranderen. Al moeten we daar ook wel nog een slag om de arm houden want verschillende sleutelposities in het bestuur worden nu ingenomen door mensen van de partij, mensen die niet zomaar uit die functies ontheven kunnen worden. Dus daar heeft een premier van een andere strekking misschien nog wel wat werk aan.

Beluister het gesprek met Paulien Lambert van onze redactie in 'De Ochtend' via Radio 1 Select. 

Bron: vrtnws.be en 'De Ochtend'