Verplichte kusjes en knuffels met Kerstmis? "Het is 'maar' een kus? Het is veel meer dan dat"

20 december 2018
Het is weer eindejaar, tijd voor familie- en andere feesten. Voor heel veel kinderen betekent het cadeautjes krijgen, nieuwjaarsbrieven voorlezen, met bijhorende -en dikwijls verplichte- kusjes of knuffels. Gezinspsychologe Nina Mouton staat daar niet achter. Haar column op Radio 1 werd massaal gedeeld. "We trekken kinderen over hun eigen lichamelijke grenzen. Maar een kus? Het is veel meer dan dat."

Iedereen herinnert zich wel die (horror)scenario's waarbij je tijdens de feestdagen of familiebezoeken als kind je oma, opa, tante, nonkel... een dikke smakkerd of een knuffel moest geven, of je het nu wilde of niet. Maar niet alleen tijdens de eindejaarsperiode, ook gewoon doorheen het jaar wordt het soms gevraagd van kinderen. In haar column op Radio 1 gisteren legt gezinspsychologe Nina Mouton uit waarom dat geen goed idee is.

Krijgt oma een kusje? Neen? Dan is oma verdrietig, hoor!" "Geef nonkel een knuffel! Jawel, je kreeg toch net een mooi cadeau van hem?!" Veelgehoorde zinnetjes tegen kinderen, want horen ze niet beleefd te zijn? En waarom geven ze geen kus of knuffel? Het is toch niet de bedoeling om familieleden te kwetsen? Dus trekken we onze kinderen over de grens. Hun grens.

Je kind wil geen kus of knuffel geven aan die persoon die er om vraagt? Eigenlijk is dit heel sterk. Je kind bewaakt zijn grens en wij, volwassenen, trekken het kind erover omdat... ja? Waarom eigenlijk? Wat leer je je kind? Wanneer anderen verwachten dat je over je lichamelijke grens gaat dan laat je dat toe en geef je eraan toe."

Is het "maar" een kus?

De column werd massaal gedeeld, op de Facebookpagina van Radio 1 kwamen heel wat reacties. In "Bij Debecker" op Radio 1 gaf Nina Mouton meer uitleg. "Ik denk dat we daarmee kinderen over hun eigen grenzen trekken, over grenzen die ze zelf eigenlijk heel mooi kunnen aangeven." We doen dat misschien om andere mensen te pleasen, om kinderen sociaal vaardig te maken, niet bang te laten zijn van andere mensen. "Maar het effect is net het omgekeerde."

Het gaat "maar om een kus"? "Net niet", zegt Mouton. "Het gaat over veel meer dan dat, het gaat over lichamelijke grenzen. Dat is volgens mij het begin van seksuele opvoeding. Je geeft een grens aan, je wordt erover getrokken door een meerdere, door een volwassene, door iemand die meer te zeggen heeft over je lichaam dan jijzelf, als kind. Dat klopt volgens mij helemaal niet."

Je forceert kinderen in hun lichamelijke grenzen, ze verliezen het contact met hun eigen grenzen.
Nina Mouton

Als je kinderen weigeren om familieleden te kussen, te knuffelen of een hand te geven, en we gaan daarin mee, leren we hen dan niet af om beleefd te zijn? Moutin vindt van niet. "Je gaat kinderen forceren in hun lichamelijke grenzen, dat gaat nooit lichamelijkheid stimuleren. Ze gaan eerder een aversie krijgen van verplicht lichamelijk te moeten zijn. En ze verliezen het contact met hun eigen grenzen. En net dat is nog zo puur in kinderen."

En je kan ook samen met je kind zoeken naar alternatieven voor een kus, een knuffel. "Gewoon hallo of dag zeggen, als teken van begroeting, veel kinderen doen graag een high-five, mijn kinderen geven graag een vuistje... Die zoektocht kan ook heel mooi zijn."

"We leren kinderen af om neen te zeggen"

Erika Frans, expert preventie van seksueel grensoverschrijdend gedrag bij Sensoa, gaf eind vorig jaar in een opiniestuk al aan dat je een kind niet mag dwingen om een kus of een knuffel te geven. "Als ouder moet je toestaan dat ze daar gevoelens over hebben en daar zelf naar handelen", voegde ze daar in "Vandaag" op Radio 1 aan toe. "We moeten leren om de grenzen bij kinderen au sérieux te nemen. Door hen te dwingen om een kus of knuffel te geven, leren we hen juist af om "neen" te zeggen tegen grensoverschrijdend gedrag. Ze durven "neen, ik vind het niet leuk" meer te zeggen."

Beluister het item:

Radio 1 Select