"Volwassen literatuur kan je zelf in historische context plaatsen, maar bij kinderboeken ligt dat veel moeilijker"

2 oktober 2021
In De Taalstaat met Jan Hautekiet en Frits Spits, naar aanleiding van de Week van het Nederlands, ging het taaldebat onder andere over literatuur en inclusiviteit. Aan tafel zaten Sofie Decock, professor toegepaste taalkunde Duits aan de Universiteit Gent, schrijver, columnist en recensent bij de Volkskrant Elma Drayer en schrijver en politicoloog Mounir Samuel.

Een eerste grote vraag luidde: kan je taal volledig inclusief maken? “Je kan het proberen, maar je stuit altijd op grenzen”, begint Sofie Decock. “Bijvoorbeeld op de grenzen van het taalsysteem als je taal genderinclusief wil maken. In het Engels gaat dat gemakkelijker dan in het Nederlands, maar in het Duits is dat dan nóg een grotere uitdaging dan in het Nederlands.”

“Als auteur moet je je daar wel vrij in voelen”, vindt Elma Drayer. “Maar het is een gevoelig onderwerp. Ik gebruik tegenwoordig wel wit omdat blank een rechts woord geworden is, het is gepolitiseerd.”

Oude literatuur actualiseren

De discussie over taal heeft uiteraard ook de literatuur bereikt. Denk aan bepaalde stereotypen, racisme of de rol van vrouwen in literatuur. Moeten die boeken dan allemaal aangepast worden?

“Ik maak graag een onderscheid tussen boeken voor volwassenen en kinderboeken”, begint Decock. “Boeken voor volwassenen die zijn er zo en moet je in de historische context plaatsen. Bij kinderboeken ligt dat moeilijker omdat je minder makkelijk zaken kunt contextualiseren bij kinderen. In een herdruk kan je perfect zaken aanpassen.”

"Jonge kinderen kunnen zaken niet in de historische context plaatsen"

“Als het gaat over oude literatuur, vind ik ook niet dat je die moet aanpassen”, vervolgt Mounir Samuel. “Ik ben tegen geschiedvervalsing. Ik vind niet dat die boeken moeten verdwijnen, maar ik zou ze ook niet willen lezen.”

“Als het dan gaat over kinderboeken, heeft dat te maken met reproductie. Als je boeken leest als kind die heel stigmatiserend zijn, dan heeft dat effect op je denken. Dus ik denk dat het belangrijk is ons bewust te zijn waarmee we onze kinderen opvoeden.”

Drayer is opgelucht dat de anderen aan tafel het ermee eens zijn dat die volwassenliteratuur mag blijven. “Op vlak van kinderen doe je sommige dingen natuurlijk niet meer, je wilt niet dat die kinderen dat meekrijgen. En dan lees je er maar een beetje omheen als je het een mooi verhaal vindt.”

Het hele taaldebat kan je herbekijken via deze link op de website van NPO Radio 1.

Lees ook: