Waanwijze lasterbende

8 september 2018
Stijlorig is een woord dat we op de redactie van Interne Keuken nog nooit hadden gebruikt. Het is slechts een van de vele scheldwoorden waarmee zeventiende wetenschappers elkaar beschimpten. Tegenstanders waren schijnvroom! en valschhartig! De universiteit was ontaard in een hof van sotternijen! Het liep zodanig de spuigaten uit dat universiteiten een discussieverbod uitvaardigden, omdat ze te vaak uitdraaiden op explosiën, uytkoppingen, uytstampinghen of diergelijcke insolentiën.

Nicolaus Copernicus en Galileo Galilei zijn twee reuzen van de wetenschap, hun namen leven voort omdat zij - tegen de consensus in - vaststelden dat de aarde rond de zon moest draaien, en niet omgekeerd. Galilei werd door het Vaticaan veroordeeld en pas in 1992 erkende paus Johannes Paulus II dat hij gelijk had. 

Wat de houding van de Kerk was, is een oud en bekend verhaal. Hoe de wetenschappelijke collega's van Copernicus en Galilei reageerden op dat revolutionaire idee, is minder goed geweten. Daarover gaat Waanwijze lasterbende van Geertje Dekker. Het was hard tegen hard. Er werd niet enkel geargumenteerd, er werd ook gescholden. 

De discussie ging niet in de eerste plaats over de zon of de aarde als middelpunt van de aarde. De ware, diepere vraag ging over de aard van onze kennis. Wat kunnen wij weten? Hoe kunnen wij de wereld onderzoeken? En wat te doen als onze waarnemingen haaks staan op wat de Bijbel zegt? Of haaks staan op wat de Oude Grieken ons vertelden, want aan de woorden van Aristoteles, Ptolemaus en Galenus kon niet worden getwijfeld.

Het werd knallende ruzie. Aan de ene kant mannen die vonden dat oude teksten lezen de enige manier was om kennis te verwerven, aan de andere kant mannen die de observatie, het experiment en wiskunde de weg naar de waarheid vonden. Zaterdag aan de Interne Keukentafel doet Geertje Dekkers de details uit de doeken.