Waardeloze wetenschap

14 november 2020
Penguin
Je eet meer uit een groot dan uit een klein bord. De kans is groot dat u daarvan overtuigd bent. Het heeft ooit in de krant gestaan: er is wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, experimenten hebben uitgewezen dat het zo is. En het klinkt bovendien zeer aannemelijk. Voortaan eten we dus uit een kleiner bordje. Helaas, helaas, het groot-bord-meer-etenverhaal is quatsch.

Dat je meer eet uit een groot bord bleek uit onderzoek van professor Brian Wansink. Eén van de gevolgen was dat er kleinere borden kwamen in de VRT-mess, mogelijk ook in uw bedrijf en in de schoolrefter van uw kinderen. 

Maar Wansink had met de onderzoeksresultaten geknoeid. Niet alleen het groteborden-onderzoek was vervalste wetenschap, achttien artikels van hem die in gerennomeerde wetenschappelijke tijdschriften waren gepubliceerd, werden teruggetrokken. Onwaar. Wansink werd een wetenschappelijke paria.

Maar ondertussen is het kwaad geschied: dat verhaal over de grote borden krijg je nooit meer uitgegomd. Net als de vele interessantigheden die bleken uit het wetenschappelijke werk van Diederik Stapel - vleeseters zijn egoistischer dan vegetariërs, een rommelige omgeving leidt tot racisme - allemaal flauwekul, onwaar, quatsch, bedrog. Ook Diederik Stapel was een wetenschappelijke bedrieger: 58 teruggetrokken publicaties. We hebben hem daarover geïnterviewd in Interne Keuken.

Dit zijn slechts twee voorbeelden van wetenschappers die geen wetenschappers bleken, maar oplichters. In Science Fictions van Stuart Ritchie staan er meer. Véél meer. Verontrustend veel meer. De lijst is schier eindeloos. Je zou er wantrouwig en kwaad van worden.

Het goede nieuws is: de wetenschappelijke wereld is er zich van bewust en er is een tegenbeweging op gang gekomen. Hoe vermijden we wetenschappelijk bedrog, is een vraag die de academische wereld bezighoudt.

Dat hebben we gemerkt op de redactie van Interne Keuken. Het boek van Stuart Ritchie werd ons niet door één, niet door twee, maar door drie academici aanbevolen, met de dwingende woorden: dit moéten jullie doen!

"Dit is het boek dat ik zelf had willen schrijven", zei professor Gert Storms ons. Hij is zaterdag onze gast.

Beluister het volledige gesprek :