"Waarom kijken we niet wijselijk vooruit, om daar iets te ontwaren dat anders en beter is?"

22 december 2019
Met de warmste week naderen we stilaan het einde van het jaar. Veel mensen gaan dan achteromkijken, terwijl we dat misschien beter niet doen. Integendeel, vindt columniste Bieke Purnelle. We moeten vooruitkijken.

"Liefste medeburger,

Het is weer die tijd van het jaar waarin we terugblikken, terwijl de kerstkalkoen wordt geslacht, radiozenders hun klefste muziekarchief openen en de weeïge geur van glühwein ons de adem beneemt.

Eindejaarslijstjes vol boeken, films en muziek moeten ons vertellen wat we gemist hebben, terwijl we gemakzuchtig op de sofa naar de Slimste Mens keken, op Facebook rondhingen of de was vouwden. We kijken naar deprimerende jaaroverzichten die een collectieve zucht van opluchting doen ontsnappen, opluchting omdat het voorbij is, omdat we het hebben overleefd, ondanks de dreiging, de brutaliteit en de rampspoed, wij overlevers.

Hoeveel zinnigs valt er eigenlijk te zeggen over wat voorbij is, wanneer de geschiedenis leert dat wij niets van haar wensen te leren?
Dat wij collectief en individueel dezelfde onverklaarbare stommiteiten blijven herhalen. Dat we nee denken terwijl we ja knikken. Dat we in slecht gecamoufleerde valkuilen blijven trappen, alsof we de vorige kwetsuren vergeten zijn, ook al jeuken de littekens nog; alsof dat spervuur van giftige woordenmunitie plots zal stilvallen omdat er een nieuw jaar wakker wordt.

Waarom kijken we niet wijselijk vooruit, ver genoeg om daar iets te ontwaren dat substantieel anders en beter is?
Vooruitkijken vraagt moed, meer dan we te geef hebben, meer dan onze zuinige hoop verstandig acht. Geloven dat de wereld er volgend jaar beter uitziet, het vereist meer welwillendheid dan eender welke religieuze overtuiging.
Moed is lastig en uitputtend. Moed vreet energie als een peuter, als een smartphone van drie jaar oud. Moed is gerantsoeneerd als roomboter in 1944. Moed lijkt verdacht veel op dwaasheid.

Alles went, zo luidt het gezegde. Ik wens ons dat het niet waar is. Ik weet dat het niet waar is. De geschiedenis is herschreven door mensen die maar niet konden wennen.
Niet aan de ferme taal vol venijn, niet aan de vieze woordenbrij die maar blijft gulpen, niet aan de valsheid en de nonsens. Niet aan de ellende van een ander, niet aan de angst die z’n stinkende adem in onze nek hijgt.

De toekomst overkomt ons niet, de toekomst is wat wij doen met wat ons overkomt. Ze is geen abstract of filosofisch begrip, maar een concrete plek waar mensen wonen, mensen zoals u en ik. Ze heeft ontelbaar veel gezichten en verhalen.
Ik wens ons dat we de moed, de verbeelding en de juiste woorden vinden om de toekomst te tekenen en te schrijven zoals we haar dromen in plaats van hoe we haar vrezen."

Lees ook