Waarom onthouden we dingen die we niet echt nodig hebben?

26 juni 2020
Waarom weet je nog dat je moeder een korstje op haar hand had 24 jaar geleden, maar niet waar je toen op vakantie was? Waarom onthouden we nutteloze dingen? "De wereld van Sofie" vroeg het aan Arnaud Szmalec, cognitief psycholoog aan de UCL en de UGent.

"Dat heeft alles te maken met de werking van het geheugen", zegt Szmalec. "Je hebt het korte- en het langetermijngeheugen. In dat langetermijngeheugen is er een onderscheid tussen het expliciete en het impliciete geheugen. Dat impliciete geheugen zorgt ervoor dat je onbewust dingen onthoudt en opslaat zonder daar de intentie toe te hebben. Meteen al bij de geboorte treedt dat proces in werking. Een baby vormt woorden door herhaaldelijk dezelfde woorden op te vangen en onbewust te gaan associëren. Zo slaat het geheugen van een baby op dat er na het woordje ‘pa’ vaak weer ‘pa’ komt en zal hij op een dag ‘papa’ zeggen. Dat gebeurt onbewust, want een baby heeft niet de intentie om te leren, denkt niet : ‘Nu ga ik eens leren brabbelen en babbelen.’"

"Onze hersens slaan voortdurend onbewust informatie op"

Het gaat vaak om relevante dingen, maar ook dingen die voor jou persoonlijk helemaal niet relevant zijn. Zo weet je misschien 5 jaar later nog dat je kamer 316 had in dát hotel. Iets wat natuurlijk belangrijk is tijdens je verblijf daar, maar meteen daarna totaal nutteloos is. Maar je hersenen hebben het opgeslagen, omdat het toen van belang was. Of je staat in de file ‘s morgens en je onthoudt de nummerplaat van de wagen voor je. En je kent die nummerplaat ‘s avonds nog uit je hoofd. Ook al is dat nergens voor nodig. Veel mensen kennen hun rekeningnummer van buiten, ook al hebben ze dat niet bewust van buiten geleerd. Maar dat je het nummer een paar keer hebt genoteerd en geregeld ziet, is al voldoende om het blijvend te onthouden. Dingen waaraan je veel waarde hecht of die ingrijpend zijn, onthou je ook makkelijker, zoals trauma’s bijvoorbeeld.

"If you don’t use it, you lose it"

Het geheugen werkt niet bij iedereen op dezelfde manier. Mensen met een goed geheugen onthouden meer nutteloze weetjes dan mensen met een slecht geheugen. Hoe meer je je geheugen traint, hoe langer het accuraat blijft. Vanaf je 40e gaat je geheugen langzaam achteruit. Maar training helpt om langer scherp te blijven. 

 

Beluister hier het gesprek met Arnaud Szmalec:

 

Radio 1 Select