Wanneer voelde jij je voor het eerst man?

10 februari 2018
Met deze doodeenvoudige, maar allerminst makkelijk te beantwoorden vraag trok radiomaker Rashif El Kaoui voor zijn podcast door Vlaanderen en Nederland. Iedereen lijkt daar een ander idee over te hebben. “We zijn in de overgang.”

De podcast van Rashif El Kaoui maakt deel uit van een breder artistiek project waar ook een theatervoorstelling van Lucas De Man en een fototentoonstelling van Ahmet Polat deel van uitmaken. ‘De man is lam’ heet het project en er wordt de vraag gesteld wat het vandaag eigenlijk betekent om man te zijn. “De man blijft een blinde vlek voor zichzelf”, begint Rashif El Kaoui. “Al vanuit de oudheid wordt er enkel gesproken over uitzonderlijke mannen, maar nooit over de gewone man. Pas vanaf de jaren zestig zijn er mannenstudies gekomen.”

Terugkerende thema’s

Gewapend met een microfoon ging Rashif de straat op met de eenvoudige vraag wanneer mannen zich voor de eerste man voelden. Hij nam zo meer dan 200 interviews af met mannen uit alle lagen van de bevolking, van professoren tot gigolo’s. “Er zijn thema’s die terugkomen” zegt Rashif. “In Vlaanderen gaat het vooral om verantwoordelijkheidszin, in Nederland had het vaker met seks te maken.”

Antwoorden die vaak terugkomen waren het vaderschap of ook het voor de eerste keer seks hebben. Zelf weet Rashif zijn eigen moment nog heel goed. “Ik voelde me voor het eerst man toen ik elf jaar was en tegen mijn vader zei dat hij beter niet meer langs kwam. Wanneer hij kwam was er altijd onvrede en ik nam toen voor een eerst een eigen beslissing.”

Moslims

Bij moslims in Vlaanderen en Nederland is de rol van de vader vaak doorslaggevend. “Een vader die overlijdt, een compliment geeft of zelf vader worden zijn daar steeds terugkerende thema’s”, zegt Rashif. Hij reisde ook naar Istanbul, waar hij heel andere reacties kreeg dan hier. “Ik kreeg er geen één antwoord, het was er bijna een beledigende vraag. Ik denk dat het te maken heeft met het feit dat ze daar door Ataturk zeer plots de moderniteit in zijn gesleurd, en dan nog enkel de steden. Mannelijkheid wordt er niet losgekoppeld van je identiteit, bij ons is het slechts een deel van onze identiteit.”

Cursus

Rashif ging samen met zijn artistieke collega’s ook emancipatiecursussen voor mannen volgen, maar daar had hij zijn bedenkingen bij. “Die cursussen waren heel tweeledig”, vertelt Rashif. “Langs de ene kant waren er groepen die de ‘mannelijke man’ terug wilden promoten omdat die in verdrukking is geraakt, de anderen gingen uit van het feit dat alle mannen vreselijk waren en dat mannen meer vrouw moesten worden. Zij gingen uit van het standpunt dat mannen de oorzaak zijn van al het kwaad.”

Zijn zoektocht naar een antwoord op de vraag doet Rashif besluiten dat de man in crisis is, maar dan in de Oudgriekse betekenis van het woord. “We zijn in de overgang, in transitie. We worden verplicht om erover na te denken en te oordelen”.

Interne keuken kan je hier opnieuw beluisteren.

Radio 1 Select