Wat is de einddatum van onze grondwet?

12 september 2020

Op 17 februari 1831 hebben de grondleggers van ons land de Belgische grondwet aangenomen. Dat hebben we allemaal op school geleerd. Maar die dag hebben ze ook nog een tweede tekst goedgekeurd: het zogenaamde Beëindigingsdecreet. Daarin staat dat de Belgische Grondwet vervalt op 7 februari 2031.

Dat leest u goed. Exact 200 jaar na de officiële stichting van ons land, zullen wij Belgen ons opnieuw moeten uitspreken over onze grondwet. De woorden van Thomas Jefferson, de derde president van de Verenigde Staten, indachtig: “De aarde behoort toe aan de levenden, niet aan de doden.”

Wat goed is voor de Belgen van 1830 is dat niet noodzakelijk voor die van de 21ste eeuw. Het is belangrijk dat we onze grondwet om de zoveel tijd eens opnieuw bekijken.

Wat gaan we doen? Houden we alles zoals het is of moeten er dingen veranderen? We zouden de monarchie kunnen afschaffen. Of de gelijkheid tussen man en vrouw. Het stemrecht anders organiseren. Of België splitsen. We kunnen rechten toevoegen die ze in 1831 vergeten zijn, zoals de scheiding der machten en het recht op een eerlijk proces. Die staan niet in de grondwet. Dat gaat nogal een debat geven.

Waarom u daar nog niks over gehoord heeft? Omdat het niet waar is. Het is een verzinsel. Maar wel een heel slim verzinsel. Een gedachtenexperiment dat historica Maartje van der Laak en Stefan Sottiaux, hoogleraar aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de K.U. Leuven als uitgangspunt hebben genomen voor een spannende jeugdroman. Die heet: ‘2031. Het einde van België?’.

Als je het boek leest, zal je zien: het idee is minder absurd dan het lijkt. De grondwet is indertijd bedacht door de toenmalige 1%: allemaal witte oude mannen. En stuk voor stuk steenrijk. Wordt het geen tijd dat wij, het volk van vandaag, daar ook eens ons gedacht over mogen zeggen?

De vraag stellen is ze beantwoorden. En zo word je gedwongen om je af te vragen: wat staat er eigenlijk in onze grondwet? En wat niet? En vind ik dat wel ok?

Beluister het volledige gesprek :

Radio 1 Select