Wat de vernietiging van de eindtermen betekent voor scholen, leerlingen en de Onderwijsminister

16 juni 2022
Leerkrachten en scholen die veel tijd hebben gestoken in het opstellen van leerplannen die passen in de nieuwe eindtermen, die dit schooljaar werden ingevoerd, mogen hun huiswerk opnieuw maken. Het Grondwettelijk Hof heeft namelijk de nieuwe eindtermen van de tweede en derde graad secundair onderwijs vernietigd. Maar wat betekent dat nu concreet voor scholen, leerlingen en bevoegd minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA)?

Eindtermen zijn de minimumdoelen die alle leerlingen in het Vlaams onderwijs zouden moeten halen. Omdat de kwaliteit van ons onderwijs al een tijdje daalt en omdat sommige eindtermen ook verouderd waren, werden die eindtermen recent vernieuwd. In 2019 werden de nieuwe eindtermen voor de eerste graad van het middelbaar onderwijs ingevoerd en sinds dit jaar zijn ook de nieuwe eindtermen in de tweede graad ingevoerd.

Maar niet iedereen was daar blij mee: In de nieuwe eindtermen lag de nadruk vooral op een brede algemene vorming en minder op praktijklessen en was er minder ruimte om nog eigen accenten te leggen. Althans, zo klonk het bij het Katholiek Onderwijs, de federatie van Steinerscholen en enkele kunstscholen. Ze trokken naar het Grondwettelijk Hof en kregen vandaag gelijk. De eindtermen in de tweede en derde graad van het secundair onderwijs worden vernietigd.

Wat betekent dit voor de scholen?

Voor veel scholen, leraren en directies is het nog niet helemaal duidelijk wat deze beslissing precies inhoudt. "Ik heb de tekst proberen lezen, maar ik vind hem niet duidelijk", zegt Sam Heyerick, directeur van het VTI in Deinze. "Ik begrijp dat er een overgangsfase komt, maar op basis van welke eindtermen we nu moeten lesgeven volgend jaar, weet ik eigenlijk nog niet."

De scholen die niet achter de nieuwe eindtermen stonden, zullen misschien van de gelegenheid willen gebruik maken om terug te keren naar de oude eindtermen of een mengvorm van de twee. "Wij willen absoluut opnieuw meer nadruk leggen op praktische en technische vorming voor de leerlingen", benadrukt Heyerick. "Daarvoor komen ze uiteindelijk naar onze school."

Maar dat is volgens Koen Pelleriaux, afgevaardigd bestuurder van het gemeenschapsonderwijs (GO!) niet mogelijk. "Of toch niet helemaal: er zijn andere decreten, bijvoorbeeld de modernisering van het secundair onderwijs, die niet vernietigd zijn, dus er blijven nieuwe richtlijnen van kracht, waarvoor de oude eindtermen niet passen", aldus Pelleriaux in "De wereld vandaag".

Lieven Boeve van het Katholiek Onderwijs bevestigt dat en zegt dat er snel op het terrein afspraken zullen moeten worden gemaakt over hoe het volgende schooljaar er zal uitzien. "De leerlingen die nu gestart zijn in de tweede graad onder de nieuwe eindtermen zullen hun opleiding goed kunnen afwerken, maar er zal voor hen meer ruimte zijn, bijvoorbeeld op vlak van kunst- en praktijklessen."

Sofie Truwant, directeur van het Stedelijk Kunstinstituut (SKI) in Gent is blij dat er in de beslissing ook rekening gehouden werd met de verzuchtingen van het kunstonderwijs. "Wij gaan geen overhaaste beslissingen nemen voor volgend schooljaar, maar de leerling moet altijd centraal staan en dan is het toch van belang om te kijken naar de context van de richting. En op dat vlak hadden wij vorige week - omdat we ons zorgen maakten over onze leerlingen - een plan voorbereid dat misschien wat afwijkt van wat in de huidige eindtermen gevraagd wordt."

Naast de onzekerheid die de beslissing met zich meebrengt, zal de vernietiging van de eindtermen ongetwijfeld ook voor heel wat frustraties zorgen bij directies en leerkrachten. Zij hebben heel veel tijd gestoken in nieuwe leerplannen en lesvoorbereidingen die passen binnen die nieuwe eindtermen, maar het ziet ernaar uit dat dat werk opnieuw zal moeten gedaan worden.

Wat betekent dit voor de leerlingen?

Voor de leerlingen lijkt er op het eerste gezicht niet veel te wijzigen. Het zou kunnen dat hier en daar een theoretisch vak opnieuw vervangen wordt door een praktijkuur, maar die beslissing ligt bij de onderwijskoepels en de scholen.

De nieuwe eindtermen voor de tweede graad waren dit schooljaar overigens al ingevoerd in het derde middelbaar. Volgend jaar is het vierde middelbaar aan de beurt en doordat er een overgangsperiode is van drie schooljaren kan dat gewoon doorgaan.

Voor leerlingen die nu in het eerste middelbaar zitten, dringt zich wel een probleem op. Zij starten binnen twee jaar in de tweede graad, maar dat is het laatste schooljaar waarin de huidige eindtermen van kracht zullen zijn. Aangezien eindtermen opgemaakt worden voor een volledige graad en dus voor twee schooljaren, zou dit betekenen dat zij halfweg de graad geconfronteerd zouden worden met nieuwe eindtermen.

Het Grondwettelijk Hof vernietigde ook de eindtermen voor de derde graad van het secundair onderwijs, maar omdat die nog niet ingevoerd waren, verandert voor die leerlingen voorlopig niks.

Wat betekent dit voor minister Weyts?

Voor Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) is deze beslissing een mokerslag. "Een opdoffer", noemt hij het zelf. "De eindtermen werden ontwikkeld door vertegenwoordigers van de koepels, door leerkrachten en door experts – los van de politiek. Vervolgens werden ze zonder één tegenstem goedgekeurd in het Vlaams Parlement. Het is een opdoffer als zelfs deze werkwijze niet meer mogelijk is", aldus Weyts.

De beslissing betekent dat Weyts en het parlement opnieuw samen met de onderwijspartners aan de tekentafel zullen moeten plaatsnemen om volledig nieuwe eindtermen uit te werken óf de eindtermen die nu werden vernietigd aan te passen. Niet alleen voor de eindtermen in de tweede graad, die al in werking zijn, maar ook voor die van de derde graad, want ook die werden door het Grondwettelijk Hof vernietigd.

En dat zal sneller moeten gebeuren dan verwacht, denkt Pelleriaux (GO!). Een overgangsfase van drie jaar lijkt lang, maar eigenlijk hebben de onderwijspartners volgens hem maar een jaar de tijd om een akkoord te vinden. "Als er binnen exact een jaar nieuwe eindtermen zijn, kunnen we in januari 2024 nieuwe leerplannen voorleggen en kunnen de leerlingen het schooljaar daarop met de nieuwe eindtermen aan de slag gaan."

Voor het Katholiek Onderwijs moet er in die nieuwe eindtermen voldoende ruimte zijn voor scholen om eigenheid toe te voegen en ook leerkrachten moeten hun eigen inbreng kunnen hebben. Dat zegt directeur-generaal Lieven Boeve: "We kunnen met dit arrest niet meer louter over versoberingen spreken, we hebben een goed nieuw format nodig."

Weyts zelf heeft alvast een plan klaar: "Men verwijt ons dat we de lat op te veel vlakken te hoog hebben gelegd en dus zeg ik we moeten terug naar de essentie: Nederlands en wiskunde. Hetzelfde geldt trouwens voor de eindtermen in het basisonderwijs."

bron: vrtnws.be en De wereld vandaag