"Wat hebben we geluk dat we mogen stemmen"

24 mei 2019
Bo Van Spilbeeck zit al jaren als journalist bovenop de actualiteit. Ze zag dan ook de politieke wereld veranderen en ook hoe wij erin stonden.

Zondag moeten, of zou ik zeggen “mogen” we gaan stemmen. Het algemeen stemrecht is een democratische verworvenheid waar onze voorouders voor hebben moet strijden. Lang geleden hadden alleen de rijken een stem, en tot na de tweede wereldoorlog alleen mannen. We moeten dat recht dus koesteren. Voor vijf jaar verkiezen wij vrouwen en mannen, vertegenwoordigers des volks, die als goede huismoeders en huisvaders onze belangen zouden behartigen. Ik heb de indruk dat wij, de burgers van dit land, daar vroeger genoegen mee namen. Wij hadden onze plicht vervuld, meer hoefde niet, tot de volgende verkiezingen.

Maar vandaag is dat anders. Omdat wij mondiger geworden zijn, zeker, maar ook, misschien, omdat wij onze verkozenen niet meer voldoende vertrouwen. Gevolg: zowat elke week stappen duizenden bezorgde landgenoten op, nu eens in een klimaatmars, dan weer voor een rechtvaardiger verdeling van de rijkdom, met de gele hesjesbeweging, of nog tegen seksueel geweld op vrouwen. Bijna altijd zijn het spontane uitingen van bezorgdheid, door studenten, door gezinnen, groutouders met kleinkinderen. Van parlementaire democratie zijn wij geëvolueerd naar zogenaamde basisdemocratie. Ik heb ook de indruk dat er vroeger minder betoogd werd en vooral, dat het strak georkestreerde manifestaties waren: door de vakbonden, door de boerenbond of allerlei belangengroepen. Vandaag zijn het gewone mensen, die zonder gestructureerde organisatie, maar wél dankzij de sociale media waardoor onze wereld vandaag echt een klein dorp geworden is – en vooral gestuwd door een zelfde verontwaardiging, onze politici en alle mensen met verantwoordelijkheden oproepen tot actie. Naast hun stem in het stemhokje, hebben zij een stem op straat gekregen.

Vaak roepen zij op om beslissingen te nemen via referendum. Referenda zijn ook basisdemocratie. In Zwitserland bestaan ze al jaren. Maar het referendum is een instrument waar omzichtig mee moet omgesprongen worden. Veel maatschappelijke problemen zijn te complex om herleid te worden tot een eenvoudige ja of neen. Vaak is de maatschappij over die problemen ook grondig verdeeld en hebben beide kampen bijna evenveel aanhangers. Kijk naar de Brexit of naar het referendum voor de onafhankelijkheid van Catalonië. In beide gevallen hebben ze diepe wonden geslagen en nog meer verdeeldheid gezaaid. Natuurlijk hoort basisdemocratie er vandaag bij. Op straat of in een referendum. Maar laat ons misschien eerst goed beseffen welk geluk wij hebben dat wij, ook al is het maar om de vijf jaar, onze stem mogen uitbrengen. Er zijn nog altijd teveel landen waar de burgers die kans niet krijgen.

Beluister het middagjournaal van Bo Van Spilbeeck:

Lees ook: