Wat met gevangen IS-strijders? “Geen Guantanamo maar een transitcentrum en een internationale rechtbank”

18 februari 2019
Jan Wouters (© Belga)
Syriëstrijders die nu in de regio gevangen zitten, moeten in een transitcentrum worden ondergebracht en voor een nieuwe internationale rechtbank worden berecht. Daarvoor pleit professor Internationaal Recht Jan Wouters (KU Leuven) in de discussie over de terugkeer van Syriëstrijders. “Ik zeg een transitcentrum, niet iets zoals Guantanamo Bay. Dat is iets heel anders”, zegt Wouters in 'De Ochtend'.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft afgelopen weekend het probleem van de Syriëstrijders bovenaan de internationale politieke agenda gezet. Nu de strijd tegen IS in Syrië ten einde loopt, vindt Trump dat de Europese landen zo’n 800 gevangen Syriëstrijders naar huis moeten halen om hen te berechten.

Professor Internationaal Recht Jan Wouters vindt dat er ter plaatse een transitcentrum moet komen. “Ik zeg een transitcentrum, niet iets zoals Guantanamo Bay. Dat is iets heel anders”, legt Wouters uit in 'De Ochtend'. In Europa zijn we nooit fan geweest van Guantanamo, dacht ik. Het zou heel vreemd als we dat nu plots een fantastische oplossing zouden vinden.”

In Europa zijn we nooit fan geweest van Guantanamo, dacht ik. Het zou heel vreemd als we dat nu plots een fantastische oplossing zouden vinden.

In de gevangenis van Guantanamo Bay houdt de VS sinds 2002 terroristen gevangen, zonder dat ze berecht zijn. Voor zoiets pleit Wouters dus niet. Wat zou dat transitcentrum dan wel zijn? Een plaats waar de gevangengenomen strijders gescreend worden. “Tijdens die screening zou dan uitgeklaard worden welke nationaliteit elke Syriëstrijder heeft”, verduidelijkt Wouters.

In dat centrum zou ook al een eerste onderzoek gebeuren en zouden bewijzen verzameld worden over wat elke gevangene precies op zijn of haar kerfstok heeft. Hoe dat laatste gebeurt, zou dan internationaal afgesproken moeten worden, tussen de landen waaruit de afgelopen jaren strijders naar IS-gebied zijn vertrokken.

Nieuwe rechtbank

Als de Syriëstrijders dan naar hun land zijn teruggekeerd, moeten ze berecht worden. Dat moet volgens Wouters niet gebeuren bij het Internationaal Strafhof in Den Haag. “Dat is niet bevoegd voor terroristische misdrijven en het is ook niet handig om het te spelen op oorlogsmisdaden”, denkt Wouters.

De professor vreest ook dat het Internationaal Strafhof op dit moment geen snel proces kan garanderen. Daarom pleit Wouters ervoor om de Syriëstrijders te laten berechten door nationale rechtbanken of eventueel door een nieuwe, nog op te richten transnationale rechtbank. “Als we denken aan een gecoördineerde aanpak, is het niet slecht om te denken over een mechanisme dat de natiestaten overschrijdt.”

Dubbele nationaliteit

De betrokkenen - het zou om 4 à 6 mannen, 16 vrouwen en 31 kinderen gaan - hun Belgische Nationaliteit afnemen, zoals door de N-VA wordt geopperd, ligt volgens Wouters moeilijk.

“Een nationaliteit hebben, is een mensenrecht dat in de Internationale Verklaring staat. Als je die afneemt, krijg je mogelijk problemen bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. Dat zou ook het geval zijn bij het afnemen van de dubbele nationaliteit, waarschuwt Wouters.

Het is niet door de nationaliteit van iemand af te nemen, dat je het veiligheidsrisico wegneemt.

“Dit is niet zo’n gedroomde oplossing. Het is niet door de nationaliteit van iemand af te nemen, dat je het veiligheidsrisico wegneemt en dat je kan garanderen dat zo iemand nooit nog voet zet op Belgisch grondgebied.” Volgens Wouters is het geen oplossing om het probleem in de schoenen te schuiven van andere landen. “Is dat een juiste houding in de internationale gemeenschap?”, vraagt Wouters zich af.

Beluister het gesprek met Jan Wouters in 'De Ochtend':

Bron: vrtnws.be en 'De Ochtend'

Lees ook:

Radio 1 Select