"We zijn nog lang niet van dit virus verlost dus moeten we beter worden in langetermijndenken"

29 april 2020
© Gwenny Cooman (via Wikimedia Commons)
Wat in deze coronatijden opvalt: in de radio- en tv-studio’s schuiven vooral virologen, epidemiologen, biologen, en artsen aan. Niet politici maar wetenschappers voeren het hoge woord. Voor Johan Braeckman, filosoof met een bijzondere belangstelling voor wetenschap, een positieve vaststelling (als je van de nood een deugd maakt).

Expertocratie 

"Het gebeurt zelden dat wetenschappers zo nadrukkelijk aanwezig zijn in de media" zegt Johan Braeckman in 'We zullen doorgaan'. Mensen beseffen nu meer en meer dat wetenschap geen ver-van-mijn-bedshow is. En dat in verschillende disciplines: niet alleen virologen en biologen maar ook wiskundigen, economen, psychologen en zelfs historici tonen nu hun belang. Het zou mij verwonderen als dit geen extra boost geeft aan het vetrouwen in de wetenschap. Tegelijk zie je een kleine harde kern die vreest in een soort expertocratie terecht te komen, waarin niet-verkozen wetenschappers alle beslissingen nemen in plaats van politici. Nu je moet ook niet elke expert op zijn woord geloven. Wetenschap is geen evangelie. Het is net eigen aan wetenschap dat het een kwestie van vallen en opstaan is. Zeker in een crisis als deze met vele nieuwe onbekende factoren. Dus zul je merken dat experts en politici elkaar soms tegenspreken. Maar er bestaat zoiets als voortschrijdend inzicht. Het zou dan ook dwaas zijn om dan niet van mening te veranderen."

"Beter worden in langetermijndenken"

"Het is niet zo dat niemand deze pandemie zag aankomen. Wie de geschiedenis van epidemieën en infectieziekten bestudeert, kon daar verschillende aanwijzingen voor vinden. Hieruit blijkt nog maar eens dat we beter moeten worden in langetermijndenken. Op het eerste gezicht lijkt corona een kortermijnprobleem dat van dag tot dag evolueert. We zien ook dat een wereldwijde kordate aanpak loont. Maar we moeten beseffen dat we voor heel lange tijd met dit virus opgezadeld zullen zitten. En dat er nieuwe pandemieën zullen aankomen, ook al komt de volgende misschien pas over honderd jaar. Dus moeten we blijven investeren in onderzoek. Langetermijndenken zit niet in onze psychologie ingebakken. Ons denken is daar niet aan aangepast. Nu zal iedereen snappen dat je maatregelen moet nemen, maar stel: over een aantal jaar is corona (hopelijk) min of meer bedwongen en een politicus stelt voor om serieuze investeringen te doen om ons voor te bereiden op een nieuwe pandemie. Een pandemie die misschien pas over drie generaties zal uitbreken. Dan zal hij daar vrees ik geen applaus voor krijgen. Tenzij we dus beter worden in langetermijndenken."

Lees ook:

Radio 1 Select