Wereldberoemde Arecibo-radiotelescoop in Puerto Rico volledig ingestort: "Einde van een tijdperk"

2 december 2020
© Wikimedia Commons
Op het eiland Puerto Rico, in de Caraïbische Zee, is de Arecibo-radiotelescoop volledig ingestort. De installatie van 900 ton met een diameter van 305 meter was decennialang de grootste radiotelescoop ter wereld. "Voor ons is dit toch wel het einde van een tijdperk", zegt Philippe Mollet van de volkssterrenwacht MIRA.

De 57 jaar oude radiotelescoop werd in een kalksteendepressie gebouwd en staat dus vast op de grond, waardoor hij niet kan bewegen. De antenne die er boven hangt, kan dat wel. De telescoop was in 2017 al eens beschadigd geraakt door de orkaan Maria. En in augustus vorig jaar en ook nog dit jaar knapte een aantal keer onverwachts een kabel af.

De eigenaar, de Amerikaanse National Science Foundation, beschouwde de telescoop sindsdien als onherstelbaar. De installatie werd uit dienst genomen en er waren plannen voor een gecontroleerde afbraak.

Toch is de ineenstorting een schok voor de sterrenkundige gemeenschap. De radiotelescoop had eerder al tal van aardbevingen en orkanen overleefd. De National Science Foundation zegt bedroefd te zijn door wat er is gebeurd. Hoe groot de schade precies is, moet nog blijken. Op foto's zijn in elk geval enorme barsten te zien (foto bovenaan). Doordat het ongeluk in de nacht gebeurde, raakte niemand gewond.

Grote wokschotel

"Voor ons is dit toch wel het einde van een tijdperk", zegt ook Philippe Mollet van de volkssterrenwacht MIRA. "Toen ik jong was, waren er twee van die toestellen die tot de verbeelding spraken: een daarvan was de Arecibo", vertelt hij in 'De Ochtend'.
De Arecibo werd onder meer gebruikt voor het onderzoek naar het heelal en voor het speuren naar signalen van buitenaards leven. "Eigenlijk is dat een grote wokschotel waarmee we signalen uit het heelal ontvangen."

De Arecibo deed een aantal belangrijke ontdekkingen, legt Mollet uit. "De eerste was de rotatietijd van de planeet Mercurius. Dat ding is veel te klein om met klassieke telescopen in detail te bekijken. De Arecibo ontdekte dat Mercurius in 58 dagen rond zijn as draait, 58 keer trager dus dan onze planeet. Evengoed waren er waarnemingen van pulsars, neutronensterren die tot tientallen keren per seconde rond hun as draaien. De telescoop heeft ook een Nobelprijs opgeleverd."

Niet alleen door het verval werd de telescoop minder en uiteindelijk niet meer gebruikt. Ook de financiering ervan verminderde. "Een deel van de financiering gebeurde destijds door de NASA, maar die was daar ook al een tijd mee gestopt", weet Mollet.

James Bond en Jodie Foster

Ooit was de Arecibo de grootste radiotelescoop ter wereld. Maar toen in 2016 in de Chinese zuidwestelijke provincie Guizhou een radiotelescoop met een diameter van 500 meter in gebruik werd genomen, moest de Arecibo die status afstaan.

De Arecibo-radiotelescoop kwam ook enkele keren aan bod in Hollywood-films. Het was bijvoorbeeld de plek waar het slotgevecht in de James Bond-film "Golden Eye" uit 1995 werd opgenomen. En ook de film "Contact" met Jodie Foster speelt zich daar voor een groot deel af.

Bekijk de scène uit de James Bond-film "Golden Eye" boven de Arecibo:

Beluister het gesprek met Philippe Mollet in 'De Ochtend': 

Bron: vrtnws.be en 'De Ochtend'