Wie zijn de verliezers van de globalisering?

27 oktober 2018
Pexels
Journalist Jan Antonissen is gaan praten met mensen die de verliezers van de globalisering genoemd worden. Het resultaat van die gesprekken is een boek: 'De onfatsoenlijken'.

'De onfatsoenlijken', het klinkt als een weinig respectvolle titel. Journalist Jan Antonissen legt het uit in 'Interne Keuken': "Het uitgangspunt voor die titel was een uitspraak van de Duitse sociaaldemocraat Martin Schulz. Na de verkiezing van Donald Trump en na de Brexit zei hij dat het tijd wordt voor een opstand van fatsoenlijke mensen. Want volgens hem verliezen de fatsoenlijke mensen terrein in Groot-Brittanië en de Verenigde Staten. Die uitspraak van Schulz getuigt echter van morele superioriteit. Hij beledigt daarmee eigenlijk alle mensen die voor president Trump en voor de Brexit hebben gekozen. 

'De verliezers van de globalisering'

Die 'onfatsoenlijken' worden ook wel de verliezers van de globalisering genoemd. Het zijn de kiezers die stemmen voor populistische partijen. In Nederland stemmen ze op Wilders, in Duitsland op de AfD, in Frankrijk op Le Pen, bij ons op het Vlaams Belang. "Het zijn vaak mensen die zo boos zijn dat ze alle hoop op een redelijke politiek hebben laten varen. Ze stemmen op populisten waarvan ze diep in zichzelf eigenlijk wel weten dat die de bevolking niet gaan redden. Die boze mensen zien dat de ongelijkheid steeds groter wordt terwijl zij in het verliezende kamp zitten."

Sommige mensen zijn zo boos dat ze alle hoop op een redelijke politiek hebben laten varen

De mensen die Jan Antonissen ontmoette, moeten het stellen met de restjes van de arbeidsmarkt: flexwerkers, nachtarbeiders, zelfstandigen zonder personeel, werklozen. Hij hoorde racistische, seksistische, homofobe, xenofobe en islamofobe uitspraken van mensen die niet in het plaatje passen van een verlichte samenleving.

Gesprekken

Jan Antonissen is dus met enkele 'onfatsoenlijken' gaan praten. En daar vloeiden een aantal merkwaardige gesprekken uit voort: "Een Nederlandse vrouw zei mij dat ze door haar lastige job in een callcenter zo boos was, dat ze besloot om op Geert Wilders te stemmen", vertelt Antonissen.

"Een ander voorbeeld is een gesprek met de moeder van een Italiaans meisje dat op haar achttiende stierf. Pamela was een bloedmooi meisje maar helaas drugsverslaafd. Ze liep in de armen van een Nigeriaanse drugsdealer die haar waarschijnlijk vermoord heeft. Als wraak om wat er toen gebeurd is, besloot de Italiaan Luca Traini om verschillende willekeurige zwarte mensen neer te schieten. Als reactie daarop volgden in Italië dan weer betogingen tegen het nieuwe fascisme. Maar ondertussen voelde de moeder van het meisje zich in de steek gelaten door de traditionele politieke partijen. Ze kreeg het gevoel dat de migratiepolitiek geen controle meer had op wie er binnen en buiten kwam. Daarom werd tijdens de kerkelijke begrafenis een krans binnengedragen van Luca Traini. De moeder van het meisje zei letterlijk: Traini was één van de enigen die om mijn dochter gaf."

Oplossingen?

In zijn boek reikt Antonissen geen oplossingen aan. "Oplossingen heb ik niet. Ik ben gaan praten met mensen, in plaats van ze met de vinger te wijzen en ze uit te schelden als domme racisten. De bedoeling was om hun boosheid te vatten. Maar ik hoop dat we vroeg of laat het verstandige midden kunnen bereiken. En de enige weg die daartoe leidt, is luisteren naar elkaar."

Lees ook

Lijst van artikels