Björk - Utopia

27 november 2017
Sinds haar 'Debut' van 1993 heeft Björk een vijftiental albums uitgebracht. Meestal ligt er twee jaar tussenin. Nu ook weer: 'Utopia' komt twee jaar na de vorige.

Twee jaar geleden toonde Björk op “Vulnicura” haar gebroken hart aan de wereld en wat we zagen en hoorden was een etterende wonde. Die wonde is nu weer gesloten en de deur werd opengezet voor een nieuwe liefde.

My healed chest wound
Transformed into a gate
Where I receive love from
Where I give love from

“Als je een persoonlijk drama wil overleven en als je wil dat de wereld niet ten onder gaat, dan moet je plannen maken en durven dromen. In een moment van crisis is er geen andere weg, dan het geloof in een betere wereld,” zegt Björk.

Utopia
It isn't elsewhere
It’s here

Ook op deze plaat verenigt Björk technologie en natuur. Samen met Arca - een jonge producer uit Venezuela - maakt ze soundscapes van beats, synthtapijten, opnames uit de natuur, gemanipuleerde stemmen en heel veel houten blaasinstrumenten. 12 fluitspelers uit Reykjavik en een 60-koppig koor brengen je samen met de vele vogelgeluiden meteen in een veel lichtvoetigere sfeer dan het vorige album. Björk heeft veel aan zelfreflectie gedaan en vond een spirituele liefde, die op een feeërieke manier doorsijpelt in de songs.

En toch is het verhaal na de breuk met haar partner niet eenzijdig positief. Want Björk mag dan wel soelaas gevonden hebben in Tibetaanse filosofie en nieuwe kracht gehaald hebben uit een geloof in de toekomst, toch blijft de realiteit aankloppen. Zo wordt ze van haar stuk gebracht als ze een man tegenkomt die haar verdacht veel doet denken aan haar ex (Features creatures), is ze nog steeds erg boos over de juridische strijd om het hoederecht over hun dochter Isadora (Sue me) en hoopt ze vooral dat die laatste later niet blijft worstelen met de problemen van haar ouders (Tabula rasa).

My deepest wish is that
You’re immersed in grace and dignity
You will have to deal with shit soon enough
I hoped to give you the least amount of luggage
You got the right to make your own fresh mistakes
And not repeat other's failures

Het recept voor de oplossing ligt in het 10 minuten durende nummer Body memory, een antwoord op de 10 minuten durende break-up song Black lake uit 'Vulnicura', het donkerste nummer uit Björks carrière. In Body memory zingt ze over de verschillende facetten van haar leven (natuur, lot, liefde, seks, de stad, de strijd met haar ex) en hoe die haar doen twijfelen en angstig maken. Maar aan het eind van elk refrein komt ze tot rust en vertrouwt ze op haar instinct.

Then my body memory kicks in
My limbs and tongue take over
Like the ancestors before me
Show me the flow

'Utopia' is ondanks het optimisme geen makkelijke plaat. Een hitsingle zal je hier niet op vinden. Maar als je bereid bent om je te laten meeslepen in de droomwereld van Björk, word je wel beloond met de meest wonderlijke songs.

Radio 1 Select