Worden de Waalse burgemeesters democratischer verkozen dan de Vlaamse?

12 juni 2018
© Belga
Zowel in Vlaanderen als in Wallonië is de WK-koorts danig aan het toenemen. Tegelijkertijd duikt er ook een andere koorts op: verkiezingskoorts. En daar gaat de column van Alain Gerlache over. Hij merkt op dat het Waalse kiessysteem anders verloopt dan het Vlaamse. "Een bescheiden stap in de goede richting."

Je hoeft geen politicoloog of journalist te zijn om te weten dat er een stembusgang op komst is. Zowel in het Noorden als in het Zuiden van het land stijgt de verkiezingskoorts zienderogen. Op 14 oktober gaan alle Vlaamse, Brusselse en Waalse stemgerechtigden hun gemeenteraadsleden verkiezen. Allemaal samen dus maar toch niet helemaal op dezelfde manier.

In Vlaanderen en Brussel werd het traditionele Belgische kiessysteem aangepast: de burgemeester wordt voorgedragen door gemeenteraadsleden van de nieuwe meerderheid en benoemd, of niet, door de gewestelijke minister van Binnenlandse zaken. In Wallonië werd in 2006 de Code de la démocratie locale goedgekeurd, een nieuwe wetgeving betreffende de plaatselijke democratie. Daar werd o.m. de benoeming van de burgemeesters gewijzigd. Het wordt nu de kandidaat met de meeste voorkeurstemmen op de grootste lijst van de coalitie.

De bedoeling van het nieuwe systeem was meer inspraak te geven aan de kiezers. Toch kan er geen sprake zijn van een rechtstreekse verkiezing. De burgemeester is niet noodzakelijk de verkozene met de meeste stemmen van de gemeente als hij opgekomen is op een lijst die in de oppositie zit. Toch wordt de inspraak van de kiezers groter en de rol van de partijen kleiner. Met een dergelijk “automatische” procedure wordt het ook haast onmogelijk een kleine partij in een meerderheid te lokken door zijn nummer één de burgemeesterssjerp aan te bieden, wat vroeger wel gebeurde. Er is ook geen sprake meer van de splitsing van het burgemeesterschap tussen twee partijen halverwege de legislatuur. Dergelijke arrangementen worden door de bevolking vaak als verwerpelijk beschouwd, een soort “democratisch gesjoemel”. 

Na twee stembusgangen (in 2006 en 2012) is het nog te vroeg om een oordeel te vellen over de concrete gevolgen van deze verkiezingsmethode. Als negatief effect wordt door sommigen beweerd dat de concurrentie tussen kandidaten op een lijst groter en bitser is dan vroeger. Of dat de burgemeester niet noodzakelijk de bekwaamste of meest geschikte persoon is voor de job. 

Het Waalse systeem om de burgemeester te benoemen is geen revolutie. Maar het geeft de kiezers de indruk dat hun stem toch meer invloed heeft op de werking van hun gemeente. Nu zoveel mensen hun geloof of vertrouwen in de democratie kwijtraken is dat waarschijnlijk een bescheiden stap in de goede richting.

Lees ook: