Wordt het gendersterretje officieel opgenomen in de Duitse spelling?

4 juni 2018
Een spellingkwestie verdeelt Duitsland. De Duitse spellingcommissie spreekt zich op 8 juni namelijk uit over het gebruik van het sterretje *, om woorden genderneutraal te maken. Vertaalster en docente Duits Els Snick (Universiteit Gent) is nog niet overtuigd.

De asterisk wordt in het Duitse taalgebied steeds meer gebruikt in meervoudsvormen die naar verschillende geslachten verwijzen. “Dat sterretje komt dan middenin het woord”, zegt Snick. Zo worden mannelijke en vrouwelijke studenten bijvoorbeeld als Student*innen neergeschreven.

“In academische kringen gebruikte men al langer de vorm Studierende (‘studerenden’) om naar beide geslachten te verwijzen”, zegt Snick in 'Nieuwe Feiten'. In de schrijftaal introduceerde men vanaf de jaren ’90 daarnaast de hoofdletter I, die na de enkelvoudsvorm gezet werd (StudentInnen). “Aan die vorm wil men nu nog een sterretje toevoegen, om ook toe te geven aan alle tussengeslachten.” Het andere voorstel, een weglatingsteken, werd immers ook als discriminerend aangevoeld. Er wordt dan letterlijk iets weggelaten.

Duitse deling

In het Nederlands hebben we hoofdzakelijk de neiging om de mannelijke vorm te neutraliseren en woorden als minister en schrijver voor alle geslachten te gebruiken. Duitsland staat op dat vlak al een stuk verder. Volgens Snick ontstond de nieuwe meervoudsvorm dan ook niet verrassend aan de Humboldt-universiteit in het progressieve Berlijn. Een onderzoeker wenste er zelf niet meer als man of vrouw aangesproken te worden en kwam met het gendersterretje op de proppen, dat vervolgens door de groene partij werd overgenomen.

Tegenstanders van de spellingswijziging zijn er voornamelijk in het Duitse Beieren en ook het AfD staat op zijn achterste poten. Die conservatieve stem is in Duitsland nog heel sterk aanwezig volgens Snick. “Kijk maar naar het homohuwelijk dat pas onlangs goedgekeurd werd.”

Hoe spreek je dat uit?

Snick geeft niet alleen Duitse les, ze is ook vertaler van Duitse literatuur. Vooral daarbij bezorgt het sterretje haar kopzorgen. In het Nederlands zal het bijvoorbeeld moeilijker worden om die gendernuances duidelijk te maken. “Van een Direktorin zal ik gemakkelijk een directeur maken, maar het wordt pas problematisch wanneer je in een literaire tekst niet weet welk geslacht die persoon heeft. Bovendien valt het grammaticale geslacht niet altijd samen met het biologische geslacht. Denk maar aan onzijdige verkleinwoorden als ‘het meisje’.”

Op 8 juni spreekt de Duitse spellingcommissie zich uit over het gendersterretje, maar Snick denkt niet dat het voorstel het zal halen. “Het wordt visueel nogal ingewikkeld.”

Beluister hieronder het interview met Els Snick in 'Nieuwe Feiten':