Zeggen we straks allemaal 'de meisje' en 'shtijl'?

24 april 2020
Volydymyr
Zeggen dat iets 'heel cool' is, verraadt meteen dat je niet meer zo hip bent. En 'hip' eigenlijk ook. Tegenwoordig moet je zeggen dat iets 'vies shtijl' is. Wat betekent dat en spreken we straks allemaal zo? Dat vertelt sociolinguïste Stefania Marzo (KU Leuven).

Citétaal

In de vroegere mijnsites van Limburg woonden heel wat culturen samen, waardoor er een citétaal ontstond. Marokkanen, turken, spanjaarden,... zochten een voertaal om te communiceren met elkaar, en die voertaal is nu een omgangstaal tussen jongeren geworden.

Die citétaal is niet uniek. Er bestaan wereldwijd heel wat omgangstalen die hetzelfde proces doorlopen hebben. Altijd groeien ze in multiculturele steden waar jongeren die taal ontwikkelen. Heel wat autochtone jongeren nemen die taal ook over.

Een bekend voorbeeld is ‘Wa make?’, dat waarschijnlijk uit het Italiaans afkomstig is.Shtijl en het gebruik van het lidwoord ‘de’ zien we ook voorkomen in andere delen van Vlaanderen. Antwerpen bijvoorbeeld, waar er een soort van Marokkaans Antwerps ontwikkeld is.

Interessant genoeg zien we het gebruik van ‘shtijl’ en het lidwoord ‘de’ ook in Nederland optreden, waar zich de laatste jaren ook een soort citétaal ontwikkelde die daar ‘straattaal’ heet. Het is een Nederlandse omgangstaal die beïnvloed werd door het Arabisch, door het Surinaams en het Turks.

Waar komt die sh-klank dan precies vandaan?

Daar zijn twee verklaringen voor.

Een eerste is dat het afkomstig is uit een van de aanwezige minderheidstalen. De ‘sh’ komt voor in een aantal zuid-Italiaanse dialecten. De klank komt ook terug in een aantal marokkaanse dialecten. Dat zou kunnen verklaren waarom die klank er ook is in de Nederlandse straattaal of in het Antwerps.

Een tweede verklaring is dat de sh-klank ook in heel wat lokale dialecten in Limburg bestaat. Scho- woorden worden vaak sjo-woorden in het Limburgs. Het zou wel eens kunnen dat die klank ontwikkeld is in een interactie tussen de dialecten van minderheden en de lokale autochtone dialecten.

Waarom is de sh-klank nu zo populair?

Hiphopnummers, reclamecampagnes en Smos, de hoofdfiguur van Safety First, hebben ervoor gezorgd dat er een mediatisering en groeiende populariteit van de uitspraak kwam.

Kom meer te weten in het hoorcollege van Stefania Marzo:

 

Lees ook:

Radio 1 Select