Zet de woke-beweging de academische wereld onder druk? "Geen probleem, als er niet aan wordt toegegeven"

27 september 2021
© Sincerly Media (Unsplash)
In welke mate zet de "woke-beweging" de academische wereld onder druk? KU Leuven-rector Luc Sels maakt zich alvast zorgen, zo bleek uit zijn openingsspeech. Academici moeten durven blijven spreken en standpunten innemen online, ondanks de kritiek die ze daarop krijgen. In 'De Wereld Vandaag' benadrukken Stijn Baert (UGent) en Philippe Van Parijs (UCL) het belang ervan, ondanks eventuele druk van buitenaf om dat minder te doen.

Wat is "woke"?

"Woke" is een term uit de Afrikaans-Amerikaanse cultuur, afgeleid van "awakening". Letterlijk betekent dat: je wordt wakker, je bewustzijn is verscherpt. Met die term klopte de Afrikaans-Amerikaanse gemeenschap zich op de borst. Het moest gedaan zijn de tweede viool te spelen, ze zou racisme niet meer pikken.

De term "woke" duikt ook op rond andere grote thema's, zoals de klimaatverandering, of bij andere minderheden die in het verleden belachelijk zijn gemaakt, zijn uitgesloten, of gediscrimineerd, bijvoorbeeld op basis van hun seksuele voorkeur of genderidentiteit. Als je dat samenneemt, heb je de aandachtspunten van de woke community.

Stijn Baert: Zolang universiteiten niet toegeven aan de druk om bepaalde professoren de mond te snoeren, is er geen probleem"

Professor Arbeidseconomie Stijn Baert (UGent) is een graag geziene gast in televisieprogramma's, en ook erg actief op Twitter. Hoewel hij vaak een standpunt inneemt in het maatschappelijk debat voelt hij naar eigen zeggen geen druk om dat in mindere mate te doen.

"Ik zie wel dat er een bepaalde druk is, en ik hoor dat ook van collega's. Zelf ervaar ik dat zo niet, ook al krijgt mijn rector wel eens mails of tweets naar aanleiding van bepaalde standpunten van mij, en dat zijn niet bepaald liefdesbrieven", zegt hij.

"Maar ik heb op geen enkel moment het gevoel gehad dat de druk zo hoog wordt dat ik daardoor mijn visie niet meer zou delen. En ik heb ook niet het gevoel dat ik van onze rector de boodschap zou krijgen om mij "een beetje in te houden". En ik gok dat rector Sels dat ook niet zal doen bij zijn personeel", aldus Baert.

"Ik krijg zelf ook vaak reacties op mijn standpunten, soms inhoudelijk streng, en dat is prima voor het debat. Soms zijn het pure beledigingen, maar die kan je online makkelijk blokkeren. Ik vind het vooral belangrijk dat rector Sels benadrukt dat we als academici nauwkeurig en transparant moeten zijn. En zolang we dat doen, moeten we niet vrezen voor een bepaalde druk, ook al is die er", zegt Baert in 'De Wereld Vandaag'.

"Ik vergelijk het graag met studenten die bij mij hun examen komen inkijken. Ze doen dat meestal in de hoop om hogere punten uit de brand te slepen. Maar zolang ik me niet door hen laat beïnvloeden, is dat geen probleem. Zolang universiteiten niet toegeven aan de druk om hun proffen de mond te snoeren, is er dus geen probleem."

(lees verder onder de foto)

Stijn Baert
Stijn Baert

Philippe Van Parijs: "Vaardigheden aanleren vanaf de kleuterklas"

Philippe Van Parijs is hoogleraar filosofie aan de UCL, de Franstalige dochteruniversiteit van de KU Leuven. Hij ervaart zelf ook geen druk in het uiten van bepaalde standpunten. "Maar ik zit volledig op dezelfde lijn als rector Sels: het is belangrijk dat proffen een actieve rol kunnen spelen in het publieke debat, en dat dit op een veilige manier kan gebeuren, zonder angst voor de gevolgen."

"Ik voel me zelf niet geremd om dit te doen, maar ik voel die angst wel bij collega's die bezig zijn met gevoelige domeinen, zoals dekolonisatie. Maar het blijft belangrijk om met standpunten naar buiten te komen. Eerst en vooral: om dat op een verantwoordelijke manier te doen, en niets te zeggen zonder het te checken. En langs de andere kant door aandacht te hebben voor de manier waarop we iets zeggen, en niet nutteloos beledigend uit de hoek te komen."

Van Parijs pleit in dat opzicht voor het aanleren van een belangrijke vaardigheid. "Al van in de kleuterklas moeten we leren luisteren naar mensen die andere meningen hebben. Laat de ander uitspreken, en schreeuw niet meteen als je niet akkoord gaat. Ik heb het bijvoorbeeld altijd cruciaal gevonden om mijn studenten aan de UCL te confronteren met andere meningen, van pakweg Bart De Wever. Als mensen respectvol zouden luisteren naar de ander, ook al zijn ze het niet met die persoon eens, dan hebben proffen geen politiebescherming nodig."

Laat mensen met een andere mening uitspreken, en leer luisteren naar anderen: die vaardigheden moeten we aanleren vanaf de kleuterklas.

Beluister het gesprek met Stijn Baert en Philippe Van Parijs in 'De Wereld Vandaag' via Radio 1 Select

Bron: vrtnws.be en 'De Wereld Vandaag'

Lees ook: